Báo cáo thường niên 2025 của Mạng lưới Cảnh báo và Hợp tác (ACN) thuộc Ủy ban châu Âu ghi nhận, số lượng cảnh báo về an toàn thực phẩm tăng 11% so với năm trước, vượt mốc 10.000 thông báo. Đáng chú ý, rau quả tiếp tục là nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các thông báo không tuân thủ. Trao đổi với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Vương Mạnh Hoàng, chuyên gia marketing và thị trường, Viện Phát triển bền vững và Kinh tế số cho rằng, đây là những tín hiệu doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần sát sao để chủ động kiểm soát rủi ro khi đưa hàng vào thị trường EU.

Phóng viên: Báo cáo của Ủy ban châu Âu cho thấy số lượng cảnh báo an toàn thực phẩm tăng 11% trong năm 2025, theo ông, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần nhìn nhận con số này như thế nào?

Ông Vương Mạnh Hoàng: Điều đầu tiên doanh nghiệp Việt Nam cần quan tâm không chỉ là mức tăng 11%, mà là xu hướng kiểm soát ngày càng chặt chẽ của thị trường EU.

Báo cáo năm 2025 của ACN ghi nhận 10.490 thông báo, tăng 11% so với năm trước. Đồng thời, số cảnh báo khẩn cũng tăng 14%, trong khi các thông báo từ chối ngay tại cửa khẩu không còn chiếm tỷ trọng lớn như trước. Điều này cho thấy, việc giám sát không chỉ diễn ra ở biên giới mà xuyên suốt toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Với doanh nghiệp Việt Nam, đây là thông tin rất đáng lưu ý bởi các yêu cầu kiểm soát ngày càng được thực hiện ở nhiều công đoạn khác nhau.

Phóng viên: Báo cáo ACN 2025 cho thấy, rau quả tiếp tục là nhóm hàng có số lượng thông báo không tuân thủ cao nhất. Theo ông, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần nhìn nhận những tín hiệu này như thế nào?

Ông Vương Mạnh Hoàng: Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, việc thường xuyên theo dõi các thay đổi trong quy định cũng như các báo cáo cảnh báo của EU là rất cần thiết để kịp thời cập nhật yêu cầu của thị trường.

Theo Báo cáo ACN 2025, rau quả chiếm 18% tổng số thông báo, tương đương 1.572 trường hợp, cao nhất trong các nhóm thực phẩm được thống kê. Trong đó, 67% số thông báo liên quan đến nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, cho thấy đây vẫn là nhóm hàng được cơ quan quản lý EU giám sát với tần suất rất cao.

Báo cáo ACN 2025 cũng chỉ ra rằng, tồn dư thuốc bảo vệ thực vật là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm 59% số vấn đề được ghi nhận đối với rau quả. Các hoạt chất được nhắc đến nhiều gồm chlorpyrifos, acetamiprid và formetanate trên các sản phẩm như ớt, cà chua, trái cây có múi, dâu tây, đậu hay lá nho.

Bên cạnh đó là các cảnh báo liên quan đến độc tố nấm mốc, vi sinh vật gây bệnh, kim loại nặng, ô nhiễm môi trường, dị vật và chất gây dị ứng. Đây đều là những nguy cơ doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm.

Phóng viên: Báo cáo cũng cho thấy phần lớn cảnh báo đối với rau quả liên quan đến hàng hóa có xuất xứ ngoài EU. Theo ông, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị những gì để hạn chế rủi ro khi xuất khẩu vào thị trường này?

Ông Vương Mạnh Hoàng: Một điểm rất đáng chú ý là có tới 78% thông báo đối với nhóm rau quả liên quan đến sản phẩm có xuất xứ ngoài EU. Điều này phản ánh hàng nhập khẩu đang là đối tượng được EU kiểm soát rất chặt chẽ.

Bên cạnh đó, EU tiếp tục áp dụng cơ chế tăng cường kiểm soát đối với một số nhóm sản phẩm và quốc gia theo Quy định (EU) 2019/1793. Danh mục này được rà soát định kỳ dựa trên các nguy cơ mới phát sinh và các trường hợp không tuân thủ, vì vậy doanh nghiệp cần theo dõi thường xuyên để chủ động điều chỉnh hoạt động sản xuất và xuất khẩu.

Ngoài các yêu cầu về chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp cũng cần đặc biệt chú ý đến hồ sơ và ghi nhãn. Thực tế, nhiều trường hợp bị cảnh báo do ghi sai hoặc thiếu hạn sử dụng, nhãn không đúng ngôn ngữ của nước nhập khẩu hoặc thiếu các thông tin bắt buộc như thành phần, hướng dẫn sử dụng và thông tin dinh dưỡng.

Bên cạnh đó còn có những lỗi liên quan đến hồ sơ chứng từ, khả năng truy xuất nguồn gốc hoặc chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục kiểm tra theo quy định. Đây đều là những nội dung doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động rà soát trước khi xuất khẩu.

Trong bối cảnh số lượng cảnh báo tiếp tục gia tăng, việc cập nhật thường xuyên các báo cáo của EU sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện sớm rủi ro, hoàn thiện quy trình quản lý chất lượng và nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu của thị trường. Đây cũng là giá trị thiết thực mà Báo cáo ACN 2025 mang lại cho cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính