ViệtNam lần đầu tiên thành công trong một vụ việc điều tra về phòng vệ thương mại củaBrazil và đăc biệt cũng là lần đầu tiên Việt Nam thành công trong vụ điều trachống lẩn tránh thuế chống bán phá giá của các quốc gia trên thế giới đối vớihàng hóa xuất khẩu của mình.

Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tếnhư hiện nay, nhằm bảo vệ ngành công nghiệp nội địa trước sự cạnh tranh mạnh mẽcủa hàng hóa các quốc gia khác, các nước đều gia tăng các biện pháp bảo hộtrong nước thông qua các công cụ thuế chống bán phá giá. Theo thống kê của Tổchức Thương mại thế giới, Brazil là một trong những quốc gia khởi xướng điềutra các vụ việc phòng vệ thương mại nhằm bảo hộ nền công nghiệp nội địa mạnh mẽnhất hiện nay trên thế giới.

Ngày 15 tháng 12 năm 2008, CụcPhòng vệ Thương mại Brazil (DECOM) thông báo điều tra chống bán phá giá các loạigiày nhập khẩu từ Trung Quốc và Việt Nam. Ngày 24 tháng 12 năm 2008,Abicalcados – nguyên đơn trong vụ kiện này đã đề nghị DECOM đưa Việt Nam ra khỏidanh sách bị đơn. Như vậy, chỉ còn lại Trung Quốc là bị đơn trong vụ kiện này.Sau 15 tháng điều tra, Brazil đã áp thuế chống bán phá giá chống bán phá giátuyệt đối 13.85USD/đôi với thời hạn là 5 năm kể từ tháng 3 năm 2010. Đây đượcxem là biện pháp ngăn chặn gần như triệt để hàng hóa giày dép từ Trung Quốc vàothị trường Brazil.

Năm 2010, sau khi Trung Quốc bị ápthuế chống bán phá giá, xuất khẩu của Trung Quốc vào Brazil đã giảm 16% , trongkhi xuất khẩu của Việt Nam tăng 30% và chiếm 22% tổng giá trị nhập khẩu giàyvào Brazil. Thực tế, trong giai đoạn này các hang giày lớn và có thương hiệunhư Nike, Adidas, Reebok… đã có những kế hoạch dịch chuyển các đơn hàng củaBrazil sản xuất tại Trung Quốc sang sản xuất tại Việt Nam.

Ngày 4 tháng 10 năm 2011, DECOMchính thức khởi xướng điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá giày dépcó xuất xứ từ Trung Quốc đối với mặt hàng giày dép nhập khẩu từ Việt Nam vàIndonesia. Đầu tháng 5 năm 2012, theo đúng tiến trình của một vụ việc điều travề phòng vệ thương mại, nhóm làm việc của DECOM đã sang Việt Nam thẩm tra tạichỗ với 5 công ty sản xuất giày dép của Nike và Adidas tại Thành phố Hồ ChíMinh, Đồng Nai, Bình Dương và Long An.

Nguy cơ bị kiện chống lẩn tránh thuếchống bán phá giá đã được Cục QLCT phân tích và đánh giá ngay từ đầu sau khiTrung Quốc chính thức bị áp thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm giày sangthị trường Brazil. Trước nguy cơ này, Cục QLCT đã phối hợp chặt chẽ với Hiệp hộiDa Giày Việt Nam, tham vấn kỹ thuật cho các nhà sản xuất, xuất khẩu rà soát hệthống sổ sách, chứng từ hoạt động kinh doanh để chủ động ứng phó với vụ kiệnnày. Vì vậy, sau khi kết thúc giai đoạn thẩm tra tại chỗ, trong Báo cáo kỹ thuậtcủa Brazil về kết quả thẩm tra, phía Brazil mặc dù chưa đưa ra kết luận khôngcó hành vi lẩn tránh thuế đối với các doanh nghiệp Việt Nam nhưng phía Brazilcũng phải khẳng định rằng chưa có cơ sở nào để kết luận có hành vi lẩn tránhthuế.

Ngày 5 tháng 7 năm 2012, sau 9  tháng điều tra, Brazil đã chính thức công bốkết luận cuối cùng của vụ việc khẳng định không có hành vi lẩn tránh thuế chốngbán phá giá mặt hàng giày của Việt Nam. Giới truyền thông Brazil cho rằng đâylà “một chiến thắng của các công ty đa quốc gia”. Trong một bài báo, Bà TatianaPrazeres, Thứ trưởng Ngoại Thương Bộ Phát triển, Công nghiệp và Ngoại ThươngBrazil nhấn mạnh rằng “ Đây là một trong những vụ điều tra khó khăn và phức tạpnhất trong lịch sử phòng vệ thương mại của Brazil. Cơ quan điều tra phải mất đến9 tháng bao gồm cả những chuyến thẩm tra tại chỗ với 11 công ty ở Indonesia vàViệt Nam cùng với 2 nhà nhập khẩu lớn nhất ở Brazil. Vụ việc này rất quan trọngđối với chúng tôi”.

Với những kết luận tích cự trên các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu giày củaViệt Nam tiếp tục giữ vững và phát triển được thị trường, thị phần tại Brazil –một trong những thị trường bàn đạp để xâm nhập vào thị trường Nam Mỹ. Bên cạnhđó các doanh nghiệp sản xuất giày của Việt Nam nói chung và các doanh nghiệpgiày có vốn đầu tư nước ngoài nói riêng có được niềm tin vững chắc vào môi trườngsản xuất kinh doanh và đầu tư tại Việt Nam khi nhận được sự hỗ trợ cương quyết,tích cực và kịp thời của Chính phủ Việt Nam trong việc bảo vệ lợi ích của nhà đầutư, không phân biệt là doanh nghiệp nội địa hay doanh nghiệp có vốn đầu tư nướcngoài trong vụ việc này.