Đà tăng nhanh của nhiều nhóm hàng Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ đang mở thêm cơ hội thị trường nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu nhận diện sớm rủi ro phòng vệ thương mại, kiểm soát xuất xứ và ngăn ngừa chuyển tải bất hợp pháp. Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đang rà soát 67 mặt hàng xuất khẩu sang Hoa Kỳ có tốc độ tăng trưởng kim ngạch cao trong thời gian gần đây, trải rộng từ gỗ, thép, nhựa đến máy móc, thiết bị điện và hàng tiêu dùng.

Tốc độ tăng trưởng kim ngạch cao của hàng hóa xuất khẩu sang Hoa Kỳ đang trở thành một chỉ báo cần được theo dõi sát hơn, nhất là trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng chú trọng vấn đề xuất xứ, chuỗi cung ứng và nguy cơ lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo đó, Cục Phòng vệ thương mại vừa có Công văn số 1081/PVTM-TT đề nghị Cục Hải quan phối hợp cung cấp thông tin liên quan đến doanh nghiệp xuất khẩu một số mặt hàng sang thị trường Hoa Kỳ, phục vụ công tác cảnh báo sớm và chủ động ứng phó với các nguy cơ phát sinh trong hoạt động thương mại quốc tế.

Theo Cục Phòng vệ thương mại, hoạt động rà soát được thực hiện trong khuôn khổ triển khai Quyết định số 824/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tăng cường quản lý nhà nước về chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ” và Nghị quyết số 119/NQ-CP của Chính phủ về tăng cường phòng, chống gian lận xuất xứ, chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp.

Qua theo dõi, Cục Phòng vệ thương mại cho biết đã tiếp tục rà soát và nhận diện một số mặt hàng xuất khẩu sang Hoa Kỳ có tốc độ tăng trưởng kim ngạch rất cao trong thời gian gần đây. Để đánh giá sâu hơn rủi ro đối với từng doanh nghiệp, cơ quan này đề nghị cơ quan Hải quan cung cấp các trường thông tin gồm tên doanh nghiệp xuất khẩu, mã đơn vị, địa chỉ cùng kim ngạch xuất khẩu của các năm 2023, 2024, 2025 và 6 tháng đầu năm 2026.

Đáng chú ý, phạm vi hàng hóa được đưa vào diện theo dõi khá rộng với 67 nhóm mặt hàng. Danh sách không chỉ tập trung vào những ngành thường xuyên đối mặt với các vụ việc phòng vệ thương mại như thép, gỗ hay sản phẩm nhựa mà còn mở rộng sang thực phẩm, hàng gia dụng, máy móc, thiết bị điện, phương tiện và sản phẩm tiêu dùng.

Tuy nhiên, việc một mặt hàng nằm trong danh sách rà soát không đồng nghĩa doanh nghiệp xuất khẩu mặt hàng đó có vi phạm, cũng không có nghĩa hàng hóa đã bị phía Hoa Kỳ khởi xướng điều tra. Mục tiêu của việc thu thập thông tin là đánh giá cụ thể hơn rủi ro đối với từng doanh nghiệp để từ đó đề xuất giải pháp chủ động phòng ngừa và ứng phó trước nguy cơ bị điều tra.

Việc mở rộng theo dõi tới 67 mặt hàng cho thấy công tác cảnh báo sớm đang đi sâu hơn từ cấp độ ngành hàng xuống từng doanh nghiệp và diễn biến kim ngạch theo từng giai đoạn.

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng tăng cường kiểm soát xuất xứ và sử dụng công cụ phòng vệ thương mại, việc nhận diện sớm những biến động bất thường có ý nghĩa quan trọng, giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ xuất xứ, kiểm soát chuỗi cung ứng và hạn chế rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu.

Nguồn: Duy Hưng, Tạp chí Kinh tế - Tài chính