Việc nhiều thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản đồng loạt cập nhật quy định về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động, thực vật (SPS) đặt ra yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu phải chủ động thích ứng, kiểm soát chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm duy trì năng lực cạnh tranh bền vững.

Theo tổng hợp của Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động, thực vật Việt Nam (Văn phòng SPS Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), từ ngày 16-31/7/2026, các thành viên WTO đã ban hành 53 thông báo SPS, gồm 48 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 15 thông báo có hiệu lực.

Các quy định mới tập trung vào sửa đổi mức dư lượng tối đa (MRL) của thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kiểm dịch động, thực vật, yêu cầu đối với phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi và vật liệu tiếp xúc với thực phẩm. Xu hướng này cho thấy nhiều thị trường tiếp tục nâng cao hàng rào kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và tăng cường kiểm soát chất lượng hàng hóa nhập khẩu.

Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) ban hành 3 thông báo liên quan đến điều kiện nhập khẩu động vật và cấp phép phụ gia thức ăn chăn nuôi; Hoa Kỳ điều chỉnh quy định về phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; Nhật Bản sửa đổi 8 thông báo về mức dư lượng tối đa của nhiều hoạt chất.

Không chỉ các thị trường lớn, Brazil, Israel, Canada, Maroc và Chile cũng đồng loạt cập nhật các quy định SPS, mở rộng yêu cầu đối với kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, vật liệu tiếp xúc thực phẩm và nhiều nhóm hàng nông sản, thực phẩm khác. Điều đó cho thấy, việc đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì hoạt động xuất khẩu.

Theo ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, việc thường xuyên theo dõi các thông báo SPS của thành viên WTO có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu không cập nhật kịp thời những thay đổi về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kiểm dịch, phụ gia thực phẩm hoặc quy định nhập khẩu, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ bị cảnh báo, trả hàng hoặc gián đoạn xuất khẩu.

Vì vậy, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “đáp ứng khi có yêu cầu” sang “chủ động thích ứng”, thông qua kiểm soát chặt vùng nguyên liệu, lấy mẫu kiểm nghiệm trước xuất khẩu, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và tuân thủ đầy đủ quy định về ghi nhãn, chất gây dị ứng, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đồng thời chuẩn bị cho lộ trình số hóa thủ tục nhập khẩu của EU.

Việc tuân thủ nghiêm các quy định SPS không chỉ giúp từng doanh nghiệp giảm rủi ro, duy trì đơn hàng mà còn góp phần bảo vệ uy tín của cả ngành hàng Việt Nam. Trong bối cảnh các hàng rào kỹ thuật liên tục được nâng lên, chủ động thích ứng chính là chìa khóa để hàng hóa Việt Nam giữ vững vị thế và mở rộng thị trường xuất khẩu bền vững.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính