Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đang thúc đẩy nhiều doanh nghiệp tại tỉnh British Columbia (Canada) chuyển hoạt động sản xuất sang Việt Nam, mở ra cơ hội lớn cho nền kinh tế Đông Nam Á, theo tờ Business Intelligence for B.C (BIV).

Sự dịch chuyển này phản ánh xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu khi các công ty tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Một trong những ví dụ điển hình là hãng giày chống nước Vessi Footwear có trụ sở tại Vancouver. Trong 3 năm qua, ông Timothy Stephen, Giám đốc phát triển sản phẩm và chuỗi cung ứng của công ty, đã nhiều lần tới TP.HCM để làm việc với các đối tác sản xuất. Mục tiêu chính là từng bước chuyển hoạt động sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam.

Theo ông Stephen, quá trình chuyển dịch diễn ra lâu hơn dự kiến. Tuy nhiên, những biến động trong thương mại toàn cầu đã khiến các doanh nghiệp buộc phải đẩy nhanh kế hoạch.

Năm 2025, Mỹ áp thuế cao đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, có thời điểm lên tới 125% trước khi giảm xuống khoảng 30%. Trung Quốc sau đó cũng áp dụng các biện pháp đáp trả. Sự bất ổn này khiến nhiều công ty quốc tế lo ngại về rủi ro khi phụ thuộc quá nhiều vào chuỗi cung ứng tại Trung Quốc.

Ông Andy Wang, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Vessi Footwear, cho biết công ty đã có kế hoạch đa dạng hóa sản xuất từ trước. Tuy nhiên, chính sách thuế của Mỹ đã buộc doanh nghiệp phải đẩy nhanh tiến độ chuyển một phần sản xuất sang Việt Nam để đảm bảo ổn định chuỗi cung ứng.

Không chỉ Vessi, nhiều doanh nghiệp Canada khác cũng đang chuyển dịch sản xuất. Hãng bán lẻ thời trang Aritzia đã công bố kế hoạch chuyển một phần đơn hàng từ Trung Quốc sang Việt Nam. Các thương hiệu lớn như Lululemon, Arc’teryx và Mountain Equipment Company cũng đang sản xuất tại quốc gia Đông Nam Á này.

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất mới của khu vực nhờ chi phí lao động cạnh tranh, môi trường kinh doanh ổn định và mạng lưới hiệp định thương mại rộng lớn.

Ngành sản xuất hiện chiếm khoảng 25% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam và tạo việc làm cho hơn 8 triệu lao động. Năm 2025, kinh tế Việt Nam tăng trưởng khoảng 8%, thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Một lợi thế quan trọng khác là Việt Nam đã ký khoảng 20 hiệp định thương mại tự do với hơn 60 nền kinh tế, bao gồm Canada, Liên minh châu Âu, Anh và các nước ASEAN. Điều này giúp hàng hóa sản xuất tại Việt Nam dễ dàng tiếp cận nhiều thị trường lớn.

Hiện Việt Nam là cứ điểm sản xuất lớn nhất của hãng thể thao Nike, đồng thời là trung tâm sản xuất quan trọng của các thương hiệu toàn cầu như Adidas và tập đoàn điện tử Samsung. Năm 2025, hãng đồ chơi Lego cũng mở một nhà máy lớn gần TP.HCM.

Sự dịch chuyển đơn hàng đã mang lại lợi ích rõ rệt cho các nhà máy tại Việt Nam. Một công ty sản xuất mũ ở khu vực TP.HCM cho biết họ đã mở rộng quy mô gấp ba lần sau khi nhận được đơn hàng lớn từ Canada – trước đây vốn được sản xuất tại Trung Quốc. Theo đại diện doanh nghiệp, nhiều khách hàng Mỹ hiện ưu tiên sản phẩm mang nhãn “Made in Vietnam” do ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại với Trung Quốc.

Tuy nhiên, việc chuyển sản xuất sang Việt Nam cũng không hoàn toàn dễ dàng. Theo ông Stephen, chất lượng sản phẩm có thể đạt tiêu chuẩn, nhưng hiệu suất sản xuất vẫn thấp hơn Trung Quốc do thiếu kinh nghiệm tích lũy trong nhiều thập kỷ.

Một thách thức khác là chuỗi cung ứng nguyên liệu. Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc. Ví dụ, hơn một nửa vải may mặc và nhiều nguyên liệu công nghiệp của Việt Nam phải nhập từ nước ngoài.

Điều này khiến chi phí sản xuất đôi khi không rẻ hơn Trung Quốc, dù chi phí lao động thấp hơn. Hiện công nhân tại Việt Nam kiếm khoảng 250–400 USD mỗi tháng, trong khi mức lương tại Trung Quốc dao động từ 500–800 USD.

Vì vậy, nhiều doanh nghiệp lựa chọn chiến lược “Trung Quốc + 1”, tức là vẫn duy trì một phần sản xuất tại Trung Quốc nhưng đồng thời mở rộng sang quốc gia khác – trong đó Việt Nam là lựa chọn phổ biến.

Các chuyên gia cho rằng Việt Nam khó có thể thay thế hoàn toàn Trung Quốc trong vai trò “công xưởng thế giới”, nhưng nước này đang trở thành một mắt xích ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Với dân số khoảng 100 triệu người, tầng lớp trung lưu đang tăng nhanh và nhu cầu lớn về hàng hóa cũng như hạ tầng, Việt Nam không chỉ là trung tâm sản xuất mà còn là một thị trường tiêu dùng đầy tiềm năng đối với doanh nghiệp quốc tế.

Nguồn: Thế giới tiếp thị