Nhập khẩu nguyên liệuđã và đang là cứu cánh cho hàng trăm DN chế biến XK thủy sản trong nhiều nămqua. Từ kim ngạch XK chỉ vài trăm nghìn USD, không ít DN đã nâng lên đến con sốhàng chục triệu USD, tạo việc làm thường xuyên cho hàng nghìn lao động… Tuynhiên, dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) lại đi theo hướng DN phải có bảolãnh của tổ chức tín dụng mới được hưởng ân hạn thuế đang khiến các DN hoangmang về sự tồn tại của họ trong thời gian tới.

Chiềungày 15/10/2012, VASEP tổ chức Hội nghị lấy ý kiến các DN về dự thảo Luật Quảnlý thuế (sửa đổi), trong đó quy định DN chỉ được hưởng ân hạn nộp thuế khi cóbảo lãnh của tổ chức tín dụng. Đại diện Bộ Công Thương, Cục Chế biến Nông lâmthủy sản và Nghề muối (Bộ NN và PTNT) và các DN chế biến và XK thủy sản đã thamdự.

Từnăm 2000 đến nay, các DN thủy sản ở miền Trung gặp rất nhiều khó khăn do thiếunguyên liệu khai thác trong nước. Sáu tháng mùa mưa bão là quãng thời gian côngnhân không có việc làm. Theo ông Nguyễn Xuân Nam – Tổng Giám đốc Công ty TNHHHải Vương (HAVUCO), NK nguyên liệu đã bù đắp cho sự thiếu hụt này. Từ doanh thukhoảng vài trăm nghìn USD, đến nay kim ngạch XK của công ty đã lên tới 65 triệuUSD. Như vậy, NK nguyên liệu không những đã tháo gỡ khó khăn cho sản xuất trongnước, mà còn hỗ trợ cho hoạt động khai thác, tạo công ăn việc làm cho hàngnghìn lao động tại địa phương. Nhưng nếu theo dự thảo Luật Quản lý thuế (sửađổi), DN NK nguyên liệu để sản xuất XK phải có bảo lãnh của tổ chức tín dụngmới được hưởng ân hạn nộp thuế 275 ngày thì DN sẽ “chết” vì không còn vốn đểhoạt động! Ông Nam đã đưa ra 11 trở ngại nếu áp dụng quy định này.

Theo tính toán thựctế của HAVUCO, kể từ thời điểm bắt đầu mở tờ khai hải quan lô nguyên liệu NKtới lưu kho, sản xuất, chào hàng, bán hàng… đến lúc hoàn thuế phải mất từ 7-8tháng, nhanh nhất là 5 tháng rưỡi. Với khoảng thời gian này, để quay vòng vốncho nộp thuế với tỷ lệ từ 10-20%/tháng doanh số NK thì sau đúng 5 tháng rưỡi DNđã hết tới 88% vốn lưu động – 88% hạn mức ngân hàng cho vay.

Và nếu mức phí bảolãnh bình quân khoảng 2%/năm trên tổng tiền bảo lãnh theo như Luật Quản lý thuếsửa đổi thì 9 tháng đầu năm công ty cũng phải nộp 2 tỷ đồng để được ân hạnthuế. Cùng với chi phí đầu vào tăng, sản phẩm thủy sản XK của Việt Nam sẽ khôngthể cạnh tranh trên thị trường thế giới. Ngoài ra, DN không đủ vốn thu muanguyên liệu để dự trữ cho mùa mưa bão, sử dụng nguồn vốn không hiệu quả do quayvòng vốn chậm, tăng áp lực về vốn, tăng áp lực bán hàng để thu hồi vốn trả nợthuế nên mất linh hoạt trong đàm phán…

Hiện nay, kinh tếChâu Âu vẫn rơi vào khủng hoảng, phương thức thanh toán L/C không được các DNNK sử dụng do họ buộc phải ký quỹ ngân hàng nên các DN thủy sản Việt Nam sẽ gặpnhiều bất lợi trong đàm phán. Khi hạn mức tín dụng bị cắt giảm, DN không dámđầu tư mở rộng sản xuất, chưa nói đến đầu tư theo chiều sâu.

Hơn nữa, thủ tục nàysẽ thêm việc cho tổ chức tín dụng, cơ quan hải quan… trong trường hợp ngân hàngđứng ra bảo lãnh cho DN với cơ quan quản lý thuế. Đối với những DN hoạt độngkinh doanh hiệu quả, vấn đề sẽ không lớn nhưng khi gặp bất lợi hoặc phá sảntrong thời gian bảo lãnh, nghiễm nhiên phải ưu tiên giải quyết nợ ngân sách nhànước trước. Ngân hàng buộc phải chờ thu nợ sau khi DN trả tiền thế chấp. Hiệnnay, với lợi thế về nguồn lao động tay nghề cao, giá rẻ, dòng vốn gia công đang“chảy” về Việt Nam, nhưng nếu dự thảo luật này được thông qua sẽ đánh mất cơhội được đầu tư, tạo điều kiện cho DN Việt Nam “lách luật” bằng cách đầu tư ranước ngoài hoặc chuyển vốn, chuyển giá…

Đại diện cho 4 DN XKcá ngừ đóng hộp có 100% đầu tư vốn nước ngoài tại Việt Nam, ông Nguyễn PhạmThanh – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Highland Dragon (Highland Dragon) tỏ ra“bàng hoàng” khi nghe thông tin này và cho rằng, nếu thông qua dự thảo này,Chính phủ Việt Nam đã phủ nhận cam kết của mình với các nhà đầu tư nước ngoài.Ông cho biết, là DN Mỹ đứng hàng đầu thế giới về XNK cá ngừ đóng hộp, cách đây12 năm Highland Dragon đã nghiên cứu cẩn trọng, phân tích chi tiết lợi thế cạnhtranh của Việt Nam với một số nước trong khu vực, và chính sách DN được hưởngân hạn thuế 275 ngày cho lô hàng NK để chế biến XK đã lôi cuốn DN đầu tư vàoViệt Nam. Tuy nhiên, hiện Việt Nam đang chuẩn bị thay đổi cam kết của mình. Nhưvậy, sắp tới sẽ có nhiều dự án lớn đầu tư tại Việt Nam buộc phải dừng lại hoặcchuyển hướng.

Cho đến nay, hàng năm4 DN này phải cần đến 25.000 tấn cá ngừ nguyên liệu NK để đảm bảo hoạt động 80%công suất nhà máy và việc làm cho 2.500 lao động. Như vậy, dự thảo luật nàyđang ảnh hưởng rất lớn tới hoạt động chế biến, XNK của công ty.

Còn theo bà Cao ThịKim Lan – Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy sản Bình Định (BIDIFISCO), trước năm2006, DN gặp rất nhiều khó khăn khi nguyên liệu thiếu triền miên. Trong cáctháng mùa mưa bão, công nhân phải nghỉ làm do nhà máy không có việc hoặc chỉhoạt động gia công cầm chừng. Đầu năm 2007, DN bắt đầu thử NK vài containơnguyên liệu và nhận thấy đây là cách để DN tự “cứu” mình.

Từ chỗ cố gắng hếtsức mới đạt được 4-5 triệu USD năm 2005-2006, nhờ đẩy mạnh NK nguyên liệu, mởrộng sản xuất nên doanh số của BIDIFISCO sau đó nhảy vọt lên 17 triệu USD, đạt20 triệu USD năm 2008 – 2009 và 24 triệu USD năm 2010 – 2011. Chín tháng đầunăm nay, kim ngạch XK của DN đã đạt 24 triệu USD, dự kiến kết thúc năm đạt 28triệu USD.

Từ lúc chỉ có một nhàmáy với 200 công nhân, BIDIFISCO hiện có 2 nhà máy với hơn 700 lao động tạimiền Trung, hàng năm XK 5.000 – 6.000 tấn thành phẩm, trong đó 70% là cá ngừđại dương dạng tươi. Tuy nhiên hiện nay, mặc dù DN cố gắng tìm kiếm nguyên liệutại nhiều vùng biển nhưng cũng chỉ đủ cho 20-30% công suất của nhà máy, còn lạiphải NK.

Bà Lan cho biết,trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế thế giới đang “chặn” lối ra của sản phẩmthủy sản XK, khách hàng liên tục đòi giảm giá…nếu quy định phải có bão lãnh củatổ chức tín dụng mới được hưởng ân hạn thuế 275 ngày sẽ làm cho giá thành phẩmtăng cao và DN thủy sản Việt Nam không thể cạnh tranh và bán được hàng.

Đại diện DN XK tômlớn nhất cả nước, ông Nguyễn Tấn Anh – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tậpđoàn Thủy thủy sản Minh Phú (MINH PHU SEAFOOD CORP) cho rằng, quy định này làgánh nặng đè lên vai DN thủy sản. Hiện nay có đến 50% số DN XK tôm ở ĐBSCLngừng hoạt động, 30% “chết lâm sàng”, 20% hoạt động cầm cự không hiệu quả… Vàinăm trở lại đây, dịch bệnh tôm trên diện rộng đã khiến người nuôi bị thiệt hạihàng tỷ đồng, DN không đủ nguyên liệu chế biến và phải “tự bơi” để giải quyếtbài toán nguyên liệu.

Ông Anh đặt câu hỏi:một lô tôm nguyên liệu NK có giá trung bình khoảng 200.000 USD, nếu áp dụng quyđịnh này thì một DN trung bình sẽ chỉ có thể nhập được mấy lô hàng thì hết hạnmức cho vay? Khi hạn mức cho vay lại bị co hẹp lại, DN lấy vốn đâu để kinhdoanh? Trong khi đó, hiện nay, nhờ nguồn nguyên liệu tôm dồi dào và chính sáchưu đãi của Nhà nước, giá tôm của Thái Lan, Ấn Độ…đang có lợi thế hơn hẳn so vớicủa Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Thế Yến– Giám đốc Công ty TNHH Thủy sản Hải Long Nha Trang (DRAGONWAVES) lại bày tỏ sựlo lắng vì không biết DN sẽ còn tồn tại được bao lâu trong khi có hàng nghìncông nhân đã gắn bó với nhà máy. DN sẽ phải làm gì để hàng nghìn lao động đókhông bị thất nghiệp? Những chính sách của Nhà nước cần tính tới sự tồn tại củaDN, nhất là trong bối cảnh hàng loạt DN đang chuẩn bị đóng cửa do không thểchèo chống được với quá nhiều khó khăn!

Đa số ý kiến của cácDN thủy sản đều cho rằng, dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) được xây dựng xarời với thực tế khi không tính đến sự sống còn của DN mà chỉ nghĩ đến sự thuậntiện cho cơ quan thu thuế. Nếu thông qua dự thảo này, nghĩa là “nút thắt NK”lại được siết chặt hơn, liệu số nhà máy đóng cửa và lượng công nhân thất nghiệpsẽ là bao nhiêu?

Nguồn: http://www.vasep.com.vn