Xuất khẩu thủy sản tăng trưởng tích cực trong 6 tháng đầu năm 2026 đang tạo động lực để nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, mở rộng công suất và tăng tốc giao hàng cho mùa cao điểm cuối năm. Tuy nhiên, cùng với cơ hội, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với áp lực từ chi phí logistics, nguồn nguyên liệu và những biến động của chính sách thương mại quốc tế.

Thị trường phục hồi, doanh nghiệp đẩy mạnh giao hàng

Theo bà Kim Thu, chuyên gia thị trường của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 6/2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng 20,6% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu đạt 5,77 tỷ USD, tăng 12,7%, tạo nền tảng tích cực cho mục tiêu xuất khẩu cả năm.

Đáng chú ý, Trung Quốc tiếp tục là thị trường đơn lẻ lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch đạt 1,39 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, tăng gần 39% và chiếm hơn 24% tổng kim ngạch. Tính chung, xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) đạt 1,47 tỷ USD, tăng 36%, chiếm 25,5%.

Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ đạt 891 triệu USD, giảm nhẹ 0,8%. Tuy nhiên, riêng tháng 6, kim ngạch sang thị trường này tăng mạnh 43%, đạt gần 189 triệu USD. Diễn biến này cho thấy hoạt động giao hàng đã cải thiện rõ rệt trong tháng cuối quý II, một phần có thể liên quan đến việc các nhà nhập khẩu đẩy nhanh đưa hàng về trước những thay đổi khó lường về thuế quan và chính sách thương mại.

Ngoài ra, Nhật Bản đạt 801 triệu USD, tăng 2,3%; Hàn Quốc đạt 412 triệu USD, tăng 7%; Australia đạt gần 177 triệu USD, tăng hơn 15%. Trong khi đó, EU đạt 535 triệu USD, giảm 1,1%.

Theo cơ cấu mặt hàng, tôm tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất khi đạt 2,35 tỷ USD, tăng 14,2% và chiếm 40,7% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Trong đó, tôm chân trắng đạt gần 1,39 tỷ USD, tăng 8,7%; tôm hùm đạt gần 585 triệu USD, tăng hơn 44%, tiếp tục là một trong những sản phẩm tăng trưởng nổi bật.

Cá tra đứng thứ hai với kim ngạch 1,11 tỷ USD, tăng 11,7%. Nhóm cá các loại khác cũng đạt khoảng 1,11 tỷ USD, tăng 11,4%, cho thấy cơ cấu xuất khẩu ngày càng đa dạng.

Bên cạnh đó, nhiều nhóm hàng khác ghi nhận mức tăng tích cực như mực và bạch tuộc đạt gần 378 triệu USD, tăng 17,9%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 204 triệu USD, tăng 25%; nhuyễn thể có vỏ đạt gần 153 triệu USD, tăng khoảng 31%.

Doanh nghiệp tăng tốc dịp cuối năm

Từ diễn biến tích cực của thị trường, nhiều doanh nghiệp đang tăng tốc sản xuất để đáp ứng lượng đơn hàng đã ký. Ông Lê Văn Quang, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú cho biết, năm 2026 doanh nghiệp đặt kế hoạch sản lượng đạt 68.800 tấn, kim ngạch xuất khẩu đạt 732,380 triệu USD.

Trong 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp đã thực hiện được 24.808 tấn sản phẩm, tăng 13,9% so với cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu đạt 265,454 triệu USD, tăng 10,4%.

Theo Minh Phú, lượng hợp đồng đã ký đang ở mức cao, tạo áp lực lớn lên năng lực sản xuất cũng như nhu cầu tuyển dụng lao động. Vì vậy, tập đoàn đang đẩy mạnh tuyển dụng để nâng công suất và đáp ứng tiến độ giao hàng trong những tháng cuối năm.

Trong khi giá dầu và giá nhiều nhóm thực phẩm khác tăng, giá tôm thế giới vẫn chịu sức ép từ nguồn cung giá cạnh tranh của Ecuador và Ấn Độ. Diễn biến này gây áp lực lên giá bán, nhưng đồng thời cũng giúp tôm trở nên cạnh tranh hơn so với một số loại thực phẩm khác, qua đó hỗ trợ nhu cầu tiêu dùng.

Theo Minh Phú, Ecuador và Ấn Độ có thế mạnh ở phân khúc tôm nguyên liệu, trong khi doanh nghiệp Việt Nam tập trung nhiều hơn vào sản phẩm chế biến và tôm giá trị gia tăng. Sự khác biệt về phân khúc giúp tôm Việt Nam hạn chế phần nào cạnh tranh trực tiếp về giá và tiếp tục duy trì lợi thế tại các thị trường có nhu cầu đối với sản phẩm chế biến sâu.

Từ thực tế hoạt động, Minh Phú kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương tiếp tục quan tâm, có các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp và hỗ trợ ngành tôm phát triển bền vững.

Đồng thời, doanh nghiệp khẳng định sẽ tiếp tục tập trung vào chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng, cải thiện năng lực sản xuất và đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành tôm Việt Nam.

Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu nửa cuối năm vẫn chịu sức ép không nhỏ từ chi phí logistics. Theo FAO GLOBEFISH, mặc dù thị trường thủy sản thế giới bước vào năm 2026 với một số tín hiệu thuận lợi khi lạm phát tại các nền kinh tế lớn hạ nhiệt và nhu cầu tương đối ổn định, song chính sách thuế, xung đột địa chính trị và biến động chi phí vận chuyển vẫn có thể làm thay đổi nhanh dòng chảy thương mại.

Đối với Việt Nam, cước vận tải container từ châu Á đi Mỹ và châu Âu vẫn duy trì ở mức cao. Đầu tháng 7, cước tuyến Viễn Đông - Bờ Tây Bắc Mỹ ở mức khoảng 7.100 USD/FEU, tăng gần 67% trong một tháng; tuyến Viễn Đông - Bắc Âu đạt khoảng 5.500 USD/FEU, tăng gần 43%.

Cước tàu, phụ phí container lạnh, nhiên liệu, lưu kho và thay đổi lịch trình vận chuyển đang tác động trực tiếp đến giá thành và khả năng giao hàng của doanh nghiệp. Việc các hãng tàu bổ sung công suất và từng bước khôi phục hành trình qua Kênh đào Suez có thể giúp cước vận tải hạ nhiệt trong nửa cuối năm, nhưng triển vọng này còn phụ thuộc lớn vào tình hình an ninh tại Biển Đỏ.

Với kim ngạch 5,77 tỷ USD sau 6 tháng đầu năm, mục tiêu duy trì tăng trưởng hai chữ số của xuất khẩu thủy sản năm 2026 được đánh giá có cơ sở. Nếu giữ được nhịp độ hiện nay và tận dụng tốt nhu cầu tiêu dùng cuối năm, kim ngạch cả năm hoàn toàn có khả năng vượt 11 tỷ USD. Tuy nhiên, để tiến tới mốc 12 tỷ USD, xuất khẩu thủy sản cần duy trì bình quân trên 1 tỷ USD mỗi tháng trong nửa cuối năm trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến số.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính