Liên tiếp cập nhật quy định SPS (các biện pháp về Vệ sinh an toàn thực phẩm và Kiểm dịch động thực vật), EU và Nhật Bản đang nâng cao tiêu chuẩn đối với nông sản nhập khẩu, buộc doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi tư duy sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chủ động đáp ứng yêu cầu thị trường.

Theo Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật thuộc Bộ Nông Nghiệp và Môi trường (Văn phòng SPS Việt Nam), thống kê từ ngày 16-30/6/2026, có tổng cộng 34 thông báo SPS, gồm 21 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 13 thông báo có hiệu lực. Điểm đáng chú ý là phần lớn quy định mới đều hướng tới tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, phòng ngừa dịch hại và nâng yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với hàng hóa nhập khẩu. Điều này phản ánh xu hướng thương mại gắn chặt hơn với các tiêu chuẩn phát triển bền vững trên toàn cầu, tạo sức ép mới.

Liên minh châu Âu (EU) là một trong những thị trường thay đổi mạnh nhất khi công bố hai dự thảo sửa đổi liên quan mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật và biện pháp kiểm dịch thực vật. Tám hoạt chất gồm: azocyclotin, chlorfenapyr, cyhexatin, dicofol, endosulfan, fenarimol, fenpropathrin và profenofos dự kiến bị hạ đáng kể ngưỡng dư lượng. Quy định tác động trực tiếp tới trái cây, rau quả, hạt có dầu, chè, cà phê, gia vị, ngũ cốc, thịt và sản phẩm nguồn gốc động vật của Việt Nam trong thời gian tới, đòi hỏi chuẩn hóa.

Không chỉ EU, Nhật Bản ban hành 7 thông báo có hiệu lực, sửa đổi mức dư lượng tối đa đối với 6 hoạt chất bao gồm: Esprocarb, Ethaboxam, Mandipropamid, Picarbutrazox, Polyoxorim-zinc và Trifloxystrobin trên nhiều nhóm hàng. Một số mức mới đã áp dụng từ cuối năm 2025, còn các mức giảm thực hiện từ cuối năm 2026. Với mặt hàng chưa quy định riêng, nước này vẫn duy trì giới hạn chung 0,01 ppm, đồng thời cập nhật yêu cầu kiểm dịch thực vật nghiêm ngặt hơn đối với từng nhóm sản phẩm nhập khẩu, tăng tính sàng lọc rủi.

Xu hướng siết chặt tiêu chuẩn không dừng ở hai thị trường lớn. Australia sửa đổi tiêu chuẩn dư lượng đối với 13 hoạt chất; New Zealand bổ sung yêu cầu với thực phẩm, vi sinh vật và sản phẩm sinh học; Thổ Nhĩ Kỳ siết quy định giấy chứng nhận kiểm dịch từ ngày 4/8/2026; Brazil tăng yêu cầu đối với hạt giống nhập khẩu; Hoa Kỳ tiếp nhận hồ sơ thiết lập mức dư lượng sulfoxaflor trên hạt dẻ cười ở mức 0,5 ppm. Những động thái này cho thấy hàng rào kỹ thuật tiếp tục tăng.

Theo ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, việc nhiều thị trường liên tục cập nhật quy định SPS phản ánh xu hướng gia tăng hàng rào kỹ thuật trong thương mại nông sản và thực phẩm. Ông Nam khuyến nghị doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi thông báo SPS, rà soát quy trình sản xuất, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, tăng cường truy xuất nguồn gốc và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kiểm dịch để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính