Bộ trưởng Bộ Tài chính vừa ký ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC quy định chi tiết về công tác phân loại hàng hóa và phân tích để phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Thông tư số 85/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2026, thay thế hoàn toàn Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư sửa đổi số 17/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Thông tư số 85/2026/TT-BTC ra đời đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế hải quan, tạo sự đồng bộ với hệ thống pháp luật mới và các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Thông tư mới được xây dựng dựa trên các căn cứ pháp lý vững chắc bao gồm Luật Hải quan 2014, Luật thuế Xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 và đặc biệt là cập nhật kịp thời các nội dung sửa đổi từ Luật số 90/2025/QH15. Đây cũng là văn bản pháp lý trực tiếp cụ thể hóa việc thực hiện Nghị định thư về Danh mục thuế quan hài hòa ASEAN (Danh mục AHTN).

Phạm vi điều chỉnh của Thông tư số 85/2026/TT-BTC bao gồm toàn bộ hoạt động phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa, cũng như việc xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu tại Việt Nam.

Các quy định này áp dụng bắt buộc đối với người khai hải quan, cơ quan Hải quan, công chức hải quan và mọi tổ chức, cá nhân có liên quan.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Thông tư số 85/2026/TT-BTC là việc siết chặt nguyên tắc phân loại, trong đó khẳng định một mặt hàng chỉ có một mã số duy nhất theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.

Đối với các mặt hàng phức tạp chưa thể xác định ngay mã số duy nhất, Thông tư số 85/2026/TT-BTC đưa ra thứ tự ưu tiên sử dụng các nguồn tài liệu chuẩn quốc tế như Chú giải chi tiết Danh mục HS, Tuyển tập ý kiến phân loại của Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) và Chú giải bổ sung Danh mục AHTN.

Đặc biệt, trường hợp có sự khác biệt về mô tả hàng hóa giữa danh mục trong nước và quốc tế, cơ quan Hải quan sẽ áp dụng trực tiếp mô tả của Danh mục HS và AHTN theo nguyên tắc áp dụng Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Nhằm tối ưu hóa thời gian thông quan và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, Thông tư số 85/2026/TT-BTC quy định rất chặt chẽ về quy trình kỹ thuật lấy mẫu và thời hạn trả kết quả. Khi cơ quan Hải quan nghi ngờ tính chính xác của mã số khai báo, lô hàng sẽ được lấy 2 mẫu đại diện, thực hiện niêm phong riêng biệt dưới sự chứng kiến và ký xác nhận của các bên.

Đội trưởng Đội Kiểm định hải quan có trách nhiệm ban hành thông báo kết quả phân tích, phân loại trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc đối với hàng hóa thông thường, và không quá 20 ngày làm việc đối với các mặt hàng phức tạp đòi hỏi quy trình kỹ thuật đặc thù. Ngoài ra, thời hạn lưu mẫu được ấn định rõ ràng là 120 ngày kể từ ngày ban hành thông báo để làm căn cứ giải quyết nếu phát sinh khiếu nại.

Để đảm bảo hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp không bị xáo trộn, Bộ Tài chính đã đưa ra các điều khoản chuyển tiếp rất linh hoạt. Cụ thể, các lô hàng đã lấy mẫu trước ngày Thông tư số 85/2026/TT-BTC có hiệu lực nhưng chưa có kết quả thì tiếp tục thực hiện theo quy định cũ tại thời điểm đăng ký tờ khai.

Tương tự, đối với các tổ hợp máy móc, thiết bị phức tạp thuộc các Chương 84, 85 và 90 nhập khẩu nhiều chuyến theo danh mục đã đăng ký trước ngày 15/9/2026, doanh nghiệp vẫn được tiếp tục áp dụng quy định của Thông tư số 14/2015/TT-BTC cho đến khi nhập khẩu hết lượng hàng hóa.

Việc ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC được kỳ vọng sẽ mang lại một hành lang pháp lý minh bạch, giúp cải cách triệt để thủ tục hành chính và cắt giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp. Quy định mới không chỉ nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của ngành hải quan mà còn củng cố niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính