Đơn đặt hàng mới gia tăng, xuất khẩu phục hồi

Sau nhịp chững lại trong tháng 4, ngành sản xuất Việt Nam đã ghi nhận tín hiệu tích cực trong tháng 5/2026 khi số lượng đơn đặt hàng mới tăng trở lại, đơn hàng xuất khẩu mới đã chấm dứt chuỗi giảm kéo dài hai tháng, mở ra kỳ vọng cải thiện hoạt động sản xuất và xuất khẩu trong những tháng tới.

Tháng 5/2026 đánh dấu sự cải thiện rõ nét của ngành sản xuất Việt Nam khi số lượng đơn đặt hàng mới tăng trở lại sau khi giảm nhẹ trong tháng trước. Theo khảo sát của S&P Global, mức tăng đơn hàng mới trong tháng 5 là đáng kể và đạt tốc độ cao nhất trong ba tháng gần đây.

Theo báo cáo mới nhất do S&P Global công bố ngày 1/6, sự phục hồi của nhu cầu đã góp phần đưa Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tăng lên 52,8 điểm, từ mức 50,5 điểm của tháng 4. Đây cũng là mức cao nhất kể từ tháng 2/2026 – thời điểm ngay trước khi cuộc chiến tranh ở Trung Đông bùng phát.

Theo ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, việc số lượng đơn đặt hàng mới tăng trở lại đã tạo động lực cho sản lượng sản xuất tăng tương ứng với tốc độ đáng chú ý. Nhờ đó, chỉ số PMI toàn phần đạt mức cao nhất kể từ trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông.

Các điều kiện kinh doanh nhìn chung tiếp tục cải thiện tháng thứ 11 liên tiếp. Đáng chú ý, số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới cũng tăng trở lại trong tháng 5, qua đó chấm dứt chuỗi giảm kéo dài hai tháng trước đó.

Mặc dù tốc độ tăng của đơn hàng xuất khẩu mới còn khiêm tốn do chi phí vận tải cao và những khó khăn trong khâu hậu cần làm hạn chế nhu cầu quốc tế, nhưng việc đảo chiều tăng trưởng được xem là tín hiệu tích cực đối với hoạt động xuất khẩu của khu vực sản xuất.

Cùng với sự gia tăng của đơn hàng mới, sản lượng sản xuất tiếp tục mở rộng trong tháng thứ 13 liên tiếp. Tốc độ tăng sản lượng trong tháng 5 là nhanh nhất kể từ tháng 2, phản ánh sự phục hồi đáng kể của hoạt động sản xuất.

Một trong những yếu tố hỗ trợ tăng trưởng là xu hướng tích trữ hàng tồn kho của khách hàng. Những lo ngại về khả năng kéo dài của cuộc xung đột tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng và giá cả leo thang đã thúc đẩy các doanh nghiệp gia tăng lượng hàng dự trữ an toàn.

Xu hướng này không chỉ giúp đơn hàng mới tăng lên mà còn khuyến khích các nhà sản xuất đẩy mạnh hoạt động mua nguyên vật liệu. Hoạt động mua hàng trong tháng 5 tăng trở lại lần đầu tiên sau ba tháng suy giảm, đồng thời ghi nhận tốc độ tăng mạnh.

Doanh nghiệp vẫn thận trọng vì chi phí đầu vào tiếp tục leo thang

Dù ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực về đơn hàng và sản lượng, bức tranh ngành sản xuất vẫn tồn tại những yếu tố cần theo dõi chặt chẽ, nhất là đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Ông Andrew Harker cho rằng, khi xem xét sâu hơn các dữ liệu khảo sát, cần có cái nhìn thận trọng đối với mức tăng trưởng hiện nay. Theo ông, ít nhất một phần tăng trưởng trong tháng 5 xuất phát từ hoạt động tích trữ hàng hóa nhằm ứng phó với những gián đoạn do chiến tranh gây ra. Điều này làm dấy lên những nghi ngờ về tính bền vững của đà phục hồi trong thời gian tới.

Song song với đó, áp lực chi phí tiếp tục gia tăng mạnh. Tháng 5 là tháng thứ tư liên tiếp chi phí đầu vào tăng nhanh hơn và ghi nhận tốc độ tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2011.

Theo phản ánh từ các doanh nghiệp tham gia khảo sát, nhiên liệu, dầu và vận tải tiếp tục là những yếu tố chính đẩy chi phí sản xuất tăng cao. Giá bán sản phẩm cũng tiếp tục được điều chỉnh tăng nhằm bù đắp chi phí, dù tốc độ tăng đã chậm lại đôi chút so với tháng trước.

Chi phí nhiên liệu và vận chuyển leo thang cùng với những khó khăn trong chuỗi cung ứng tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động giao hàng của các nhà cung cấp. Thời gian giao hàng trong tháng 5 vẫn kéo dài, dù mức độ suy giảm hiệu suất của nhà cung cấp đã giảm bớt so với kỳ khảo sát trước.

Tình trạng giao hàng chậm khiến lượng tồn kho hàng mua tiếp tục suy giảm, bất chấp việc các doanh nghiệp đã tăng cường hoạt động mua nguyên vật liệu. Tốc độ giảm tồn kho trước sản xuất cũng ghi nhận mức nhanh nhất trong gần một năm qua. Trong khi đó, tồn kho thành phẩm tiếp tục giảm nhưng với mức độ nhẹ hơn so với tháng 4.

Một điểm đáng chú ý khác là thị trường lao động trong lĩnh vực sản xuất vẫn chưa thực sự phục hồi. Mặc dù đơn hàng mới và sản lượng gia tăng, các doanh nghiệp vẫn tiếp tục cắt giảm nhân sự tháng thứ ba liên tiếp.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nhiều doanh nghiệp vẫn còn năng lực sản xuất dư thừa sau giai đoạn nhu cầu suy yếu trước đó. Với công suất hiện có, các doanh nghiệp vẫn đủ khả năng xử lý lượng đơn hàng mới cũng như khối lượng công việc tồn đọng mà chưa cần mở rộng lực lượng lao động.

Dẫu vậy, triển vọng của ngành sản xuất trong thời gian tới đang có những tín hiệu cải thiện nhất định. Niềm tin kinh doanh trong tháng 5 đã tăng lên mức cao nhất trong ba tháng nhờ kỳ vọng đơn hàng mới sẽ tiếp tục tăng và các kế hoạch mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất khẩu.

Tuy nhiên, tâm lý của doanh nghiệp vẫn ở mức thấp khi những lo ngại về tác động kéo dài của cuộc chiến tranh Trung Đông tiếp tục phủ bóng lên triển vọng của ngành sản xuất toàn cầu.

Sự phục hồi của đơn hàng mới, đặc biệt là đơn hàng xuất khẩu, đang tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng sản xuất trong ngắn hạn. Tuy nhiên, khả năng duy trì đà tăng trưởng này sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến của các yếu tố bên ngoài, nhất là tình hình địa chính trị, chi phí vận tải và mức độ ổn định của chuỗi cung ứng trong thời gian tới.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính