Xuất khẩu thủy sản đạt 5,77 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2026, tạo nền tảng để hướng tới mốc 11 tỷ USD cả năm. Đà tăng tại các thị trường chủ lực cùng lợi thế từ các FTA đang mở ra cơ hội duy trì tăng trưởng hai con số và nâng cao sức cạnh tranh của ngành.

Động lực tăng trưởng đến từ sự phục hồi của thị trường và lợi thế FTA

Bước vào nửa cuối năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam có thêm cơ sở để kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng 2 con số khi kết quả xuất khẩu sáu tháng đầu năm tiếp tục khởi sắc, nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn phục hồi và các hiệp định thương mại tự do (FTA) phát huy hiệu quả. Những yếu tố này đang tạo nền tảng quan trọng để ngành thủy sản hướng tới mục tiêu vượt 11 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong năm nay.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 6/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng 20,6% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 6 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt 5,77 tỷ USD, tăng 12,7%, phản ánh xu hướng phục hồi rõ nét của ngành sau giai đoạn chịu nhiều tác động từ suy giảm nhu cầu toàn cầu và chi phí logistics tăng cao.

Đáng chú ý, cơ cấu thị trường xuất khẩu tiếp tục có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Trung Quốc trở thành thị trường đơn lẻ lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch đạt 1,39 tỷ USD, tăng gần 39% so với cùng kỳ, chiếm hơn 24% tổng kim ngạch xuất khẩu. Ở cấp độ khối thị trường, CPTPP tiếp tục dẫn đầu với 1,52 tỷ USD, tăng 9,1%, trong khi ASEAN đạt gần 396 triệu USD, tăng hơn 20%.

Sự tăng trưởng mạnh tại các thị trường châu Á cho thấy chiến lược đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp đang phát huy hiệu quả. Thay vì phụ thuộc quá lớn vào Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), nhiều doanh nghiệp đã chủ động khai thác tốt hơn các thị trường trong khu vực, tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng của các nền kinh tế lân cận. Đây cũng là yếu tố giúp bù đắp phần nào sự chững lại tại các thị trường truyền thống.

Theo các chuyên gia, nửa cuối năm luôn là mùa cao điểm tiêu thụ thủy sản trên thế giới nhờ các dịp lễ hội, Giáng sinh và năm mới. Khi sức mua cải thiện, đặc biệt đối với các sản phẩm chế biến sâu và có giá trị gia tăng, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm cơ hội mở rộng đơn hàng và gia tăng kim ngạch xuất khẩu.

Gia tăng giá trị sản phẩm để hiện thực hóa mục tiêu vượt 11 tỷ USD

Trong cơ cấu sản phẩm, tôm tiếp tục giữ vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành thủy sản. Tháng 6/2026, xuất khẩu tôm đạt khoảng 458 triệu USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm đạt 2,35 tỷ USD, tăng 14,2%, chiếm khoảng 40,7% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

Trong đó, tôm chân trắng tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch gần 1,39 tỷ USD, tăng 8,7%. Đáng chú ý, tôm hùm trở thành điểm sáng khi đạt gần 585 triệu USD, tăng hơn 44%, nằm trong nhóm sản phẩm có tốc độ tăng trưởng cao nhất của toàn ngành. Bên cạnh đó, nhóm cá các loại khác đạt khoảng 1,11 tỷ USD, tăng 11,4%, cho thấy cơ cấu sản phẩm xuất khẩu đang ngày càng đa dạng và giảm dần sự phụ thuộc vào một số mặt hàng truyền thống.

Nguồn nguyên liệu trong nước tương đối ổn định đang tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động thực hiện các đơn hàng cuối năm. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng vẫn đi kèm nhiều thách thức. Chất lượng con giống chưa đồng đều, sự phụ thuộc vào nguồn tôm bố mẹ nhập khẩu, yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dịch bệnh và tiêu chuẩn phát triển bền vững tiếp tục là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Ngoài ra, các thị trường lớn như Mỹ và EU vẫn tiềm ẩn rủi ro từ chính sách thuế, các biện pháp phòng vệ thương mại, quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) và các hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe. Những yếu tố này đòi hỏi doanh nghiệp phải tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, đầu tư chế biến sâu và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng.

Theo VASEP, với kết quả đạt 5,77 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, mục tiêu duy trì tăng trưởng 2 con số của xuất khẩu thủy sản năm 2026 hoàn toàn có cơ sở. Nếu giữ vững nhịp độ tăng trưởng hiện nay và tận dụng hiệu quả mùa tiêu dùng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu cả năm hoàn toàn có khả năng vượt mốc 11 tỷ USD.

Giới chuyên gia nhận định, Trung Quốc, các nước CPTPP, ASEAN và Hàn Quốc sẽ tiếp tục là những động lực tăng trưởng quan trọng của thủy sản Việt Nam trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, khả năng tiến gần mốc 12 tỷ USD sẽ phụ thuộc vào tốc độ phục hồi của nhu cầu thế giới, diễn biến chi phí vận tải, nguồn cung nguyên liệu và mức độ tận dụng các ưu đãi từ các FTA.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành thủy sản không chỉ cần duy trì lợi thế về thị trường mà còn phải tiếp tục chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm, xây dựng chuỗi cung ứng bền vững và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để xuất khẩu thủy sản hướng tới mốc 11 tỷ USD, nâng cao vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính