Giải pháp kết nối giữa doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu với doanh nghiệp logistics nhằm giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và đưa các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Liên kết chuỗi cung ứng là yêu cầu cấp thiết

Tại hội nghị “Kết nối chuỗi cung ứng và dịch vụ logistics trong lĩnh vực dệt may, da giày, chế biến gỗ” do Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh phối hợp với các hiệp hội ngành hàng tổ chức ngày 26/6, các chuyên gia nhận định lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp hiện nay không chỉ đến từ năng lực sản xuất hay chất lượng sản phẩm mà còn phụ thuộc rất lớn vào hiệu quả quản trị chuỗi cung ứng và chất lượng dịch vụ logistics.

Theo ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may của thành phố ước đạt 4,09 tỷ USD, gỗ và sản phẩm gỗ đạt 3,93 tỷ USD, giày dép đạt 2,22 tỷ USD.

Đây đều là những ngành xuất khẩu chủ lực, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu nhưng cũng đang chịu sức ép ngày càng lớn từ chi phí logistics, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và các tiêu chuẩn phát triển bền vững của thị trường nhập khẩu.

Đại diện các hiệp hội ngành hàng cho biết, doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn khi chi phí logistics ở mức cao, kết nối giữa vùng nguyên liệu với cảng biển còn hạn chế, phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài, thiếu container rỗng trong mùa cao điểm và phải đáp ứng ngày càng nhiều quy định xanh của thị trường xuất khẩu.

Không chỉ chịu áp lực về chi phí, doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, dữ liệu phát thải carbon, minh bạch chuỗi cung ứng và giao hàng đúng tiến độ để giữ đơn hàng cũng như mở rộng thị trường.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, yêu cầu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn cùng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với doanh nghiệp. Hàng loạt biến động về chi phí vận tải, sự đứt gãy cục bộ của chuỗi cung ứng và việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng.

Các chuyên gia cho rằng, tăng cường liên kết giữa cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, doanh nghiệp logistics và các hiệp hội ngành hàng vừa là nhu cầu cấp thiết hiện nay, vừa là yêu cầu mang tính chiến lược lâu dài. Đây là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái sản xuất - logistics - xuất khẩu đồng bộ, hiệu quả và phát triển bền vững.

Giải bài toán logistics theo đặc thù từng ngành

Tại hội nghị, đại diện Hiệp hội Dệt may Thời trang, Hiệp hội Da giày - Túi xách và Hội Mỹ nghệ & Chế biến gỗ đã phân tích bản đồ nhu cầu thực tế của từng ngành hàng. Theo đó, dệt may, da giày và chế biến gỗ đều là những trụ cột xuất khẩu mang lại giá trị kinh tế lớn nhưng mỗi lĩnh vực lại có đặc tính vận hành hoàn toàn khác nhau.

Nhóm ngành dệt may và da giày đòi hỏi tốc độ luân chuyển hàng hóa cao, khả năng đáp ứng tính mùa vụ và xu hướng thời trang thay đổi liên tục. Trong khi đó, ngành chế biến gỗ lại yêu cầu tối ưu hóa diện tích lưu trữ đối với hàng hóa cồng kềnh, quy trình đóng gói an toàn và hệ thống vận tải chuyên dụng.

Theo các chuyên gia, việc thấu hiểu sâu sắc đặc thù từng ngành hàng chính là chìa khóa để xây dựng hệ thống chuỗi cung ứng linh hoạt, chính xác và đạt hiệu quả cao.

Ông Trần Văn Quy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thời trang TP. Hồ Chí Minh phân tích, ngành dệt may Việt Nam hiện nằm trong nhóm ba quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, ngành vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí logistics, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn phát triển bền vững của các thị trường xuất khẩu chủ lực.

Riêng khu vực phía Nam có nhu cầu vận chuyển hàng hóa rất lớn, đòi hỏi hệ thống logistics chuyên nghiệp, linh hoạt và có khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với ngành gỗ và sản phẩm gỗ, ông Trần Lam Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó ban Xúc tiến thương mại và Quan hệ quốc tế, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh, cho biết chi phí logistics hiện chiếm từ 15-30% giá thành sản phẩm, trở thành một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, những yêu cầu mới về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng, dữ liệu phát thải carbon và các quy định quốc tế như Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu đang tạo ra những thách thức mới đối với hoạt động xuất khẩu.

Xây dựng hệ sinh thái logistics phục vụ xuất khẩu

Theo ông Lê Văn Danh, TP. Hồ Chí Minh với vai trò là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và đầu mối giao thương quốc tế quan trọng của khu vực phía Nam luôn xác định logistics là ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao, đóng vai trò kết nối, hỗ trợ và tạo động lực cho hoạt động sản xuất, thương mại và xuất khẩu.

TP. Hồ Chí Minh đã và đang tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm phát triển ngành logistics như đầu tư hạ tầng, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường kết nối, từng bước đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm logistics của khu vực Đông Nam Á.

Tại hội nghị, Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP. Hồ Chí Minh (HLA) cũng chia sẻ nhiều giải pháp thiết thực, tập trung vào tối ưu hóa toàn bộ chi phí vận hành, bảo vệ chất lượng hàng hóa nguyên bản và tăng tốc độ giao nhận. Đồng thời, HLA đề xuất các phương án logistics xanh nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững, qua đó tạo đòn bẩy cho toàn bộ chuỗi giá trị hàng hóa.

Theo bà Đặng Minh Phương, Chủ tịch HLA, để nâng cao sức cạnh tranh, doanh nghiệp cần đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và tối ưu quản trị chuỗi cung ứng.

Cùng với đó, cần phát triển hệ sinh thái logistics theo hướng tăng cường kết nối, chia sẻ hạ tầng giữa doanh nghiệp logistics với doanh nghiệp sản xuất nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.

Theo bà Đặng Minh Phương, việc gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp logistics không chỉ giúp tối ưu hoạt động vận tải, kho bãi và quản trị chuỗi cung ứng mà còn hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, dữ liệu phát thải và các tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, sự liên kết chặt chẽ giữa sản xuất, logistics và xuất khẩu được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của TP. Hồ Chí Minh cũng như cả nước nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển theo hướng bền vững.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính