Kinh tế Việt Nam 10 tháng năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng với sản xuất công nghiệp tăng mạnh, FDI đạt mức cao nhất 17 năm, xuất nhập khẩu lần đầu vượt 1.000 tỷ USD. Đây là những động lực quan trọng để nền kinh tế bứt tốc trong những tháng cuối năm, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Sản xuất, FDI và tiêu dùng cùng tạo lực đẩy tăng trưởng

Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, kinh tế Việt Nam 10 tháng năm 2026 vẫn duy trì đà tăng trưởng trên nhiều lĩnh vực. Sản xuất công nghiệp tiếp tục là điểm sáng khi chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 10 tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất trong cùng kỳ giai đoạn 2019-2026. IIP tăng tại 33 địa phương cho thấy đà phục hồi sản xuất công nghiệp được mở rộng trên phạm vi cả nước, dù vẫn có sự phân hóa giữa các địa bàn và ngành sản xuất.

Cùng với công nghiệp, sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản duy trì ổn định. Tính chung 10 tháng, sản lượng thủy sản đạt 8.850,5 nghìn tấn, tăng 4% so với cùng kỳ, góp phần bảo đảm nguồn cung nguyên liệu cho chế biến, tiêu dùng và xuất khẩu.

Động lực sản xuất còn được củng cố bởi dòng vốn đầu tư. Tính đến ngày 31/10, tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74% so với cùng kỳ, cao nhất trong 17 năm qua. Vốn FDI thực hiện ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1%, cũng là mức cao nhất trong cùng kỳ 10 tháng của 5 năm qua.

Ở khu vực trong nước, gần 162.300 doanh nghiệp thành lập mới trong 10 tháng, với tổng vốn đăng ký 2.138,8 nghìn tỷ đồng. Dù số doanh nghiệp giảm 0,4%, vốn đăng ký tăng 34,3%; vốn bình quân mỗi doanh nghiệp đạt 13,2 tỷ đồng, tăng 34,8%.

Tuy nhiên, sức khỏe doanh nghiệp vẫn là vấn đề đáng lưu ý. Gần 81.400 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, trong khi gần 56.300 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 109,8%. Bình quân mỗi tháng có 18.200 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Những con số này cho thấy quá trình phục hồi chưa đồng đều, đặt ra yêu cầu tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Tiêu dùng nội địa tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 10 tháng đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5% so với cùng kỳ, góp phần tạo đầu ra cho sản xuất trong nước và thúc đẩy các lĩnh vực thương mại, vận tải, du lịch.

Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD, nhưng nhập siêu gia tăng

Một dấu mốc nổi bật của kinh tế 10 tháng là tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa lần đầu vượt 1.000 tỷ USD, đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu tăng 27,5%, nhập khẩu tăng 37,4%. Quy mô thương mại đạt mức cao nhất từ trước đến nay cho thấy mức độ hội nhập của nền kinh tế tiếp tục được mở rộng.

Tuy nhiên, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 12,07 tỷ USD. Đáng chú ý, nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu, trong đó máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 58,5%; nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 35,6%.

Cơ cấu này phản ánh nhu cầu đầu vào phục vụ sản xuất tăng cao, song cũng cho thấy sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài. Phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và chủ động nguồn nguyên liệu vì vậy tiếp tục là yêu cầu quan trọng để tăng sức chống chịu và giá trị gia tăng của nền kinh tế.

Đánh giá kết quả kinh tế 10 tháng, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, đây là những tín hiệu rất lạc quan. Đáng chú ý, kim ngạch xuất nhập khẩu chỉ sau 10 tháng đã vượt mức thực hiện của cả năm 2025.

Theo ông Lạng, các động lực tăng trưởng đang phát huy hiệu quả, trong đó có vai trò thúc đẩy đầu tư công, hỗ trợ đầu tư tư nhân và giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, người dân. Đầu tư công không chỉ trực tiếp bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới khu vực tư nhân thông qua việc triển khai các dự án hạ tầng.

Về áp lực lạm phát, chuyên gia cho rằng, các giải pháp giảm giá điện, giảm thuế đối với xăng dầu có tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt. Cùng với đó, giảm lãi suất và hỗ trợ thuế đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ góp phần giảm gánh nặng chi phí.

“Việt Nam có cơ sở kỳ vọng vừa kiểm soát lạm phát trong giới hạn đề ra, vừa tiến gần mục tiêu tăng trưởng hai con số”, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, đồng thời dự báo lạm phát cả năm có thể dưới 5%, thậm chí quanh 4,6%.

Khai thác dư địa cuối năm, tạo nền tảng tăng trưởng

Dự báo triển vọng những tháng cuối năm, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam cho rằng, nền kinh tế vẫn có nhiều cơ hội để tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng, nhất là khi nhu cầu tiêu dùng từ thị trường nước ngoài có thể gia tăng trong dịp lễ Giáng sinh và cuối năm.

Để tận dụng cơ hội này, ông Bình cho rằng, cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện quy định theo hướng thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thông quan hàng hóa và thương mại; đồng thời triển khai các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong sản xuất và đầu tư.

Một vấn đề khác là điều hành lãi suất theo hướng hỗ trợ trực tiếp hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tùy diễn biến lạm phát và chỉ số giá tiêu dùng, cần từng bước đưa mặt bằng lãi suất về mức hợp lý hơn đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất và cung ứng dịch vụ.

Tuy nhiên, TS. Lê Duy Bình nhấn mạnh, kiểm soát lạm phát là điều kiện tiên quyết để giảm lãi suất bền vững.

“Chúng ta không thể giảm lãi suất trong bối cảnh lạm phát còn tăng cao. Vì vậy, cần tiếp tục kiềm chế lạm phát, tạo tiền đề để giảm lãi suất, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế”, ông Bình lưu ý.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục là nhiệm vụ cần triển khai quyết liệt, với sự phối hợp đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu. Cùng với đó, cần nâng cao sức mua thị trường trong nước, kích thích tiêu dùng nội địa để thúc đẩy tổng cầu.

Về dài hạn, TS. Lê Duy Bình cho rằng, cần tiếp tục duy trì các nỗ lực cải cách, đặc biệt trong lĩnh vực thể chế. Theo ông, Việt Nam cần kiên định chuyển từ tư duy xây dựng pháp luật chủ yếu để quản lý sang xây dựng thể chế kiến tạo phát triển.

“Cải cách thể chế phải tiếp tục được coi là một động lực, một nguồn lực quan trọng của quá trình tăng trưởng. Tư duy này cần được thể hiện cụ thể trong các văn bản pháp luật và chính sách, qua đó tạo lập những dư địa tăng trưởng mới, những không gian tăng trưởng mới cho nền kinh tế”, ông Bình khuyến nghị.

Theo vị chuyên gia, các cơ quan xây dựng và thực thi pháp luật cần tiếp tục đổi mới, đồng thời chú trọng củng cố niềm tin của thị trường, nhà đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Những kết quả đạt được trong 10 tháng qua cho thấy kinh tế Việt Nam đang có nền tảng thuận lợi để bứt tốc trong chặng đường cuối năm. Tuy nhiên, tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào sự gia tăng của dòng vốn đầu tư hay quy mô thương mại, mà còn ở khả năng hấp thụ nguồn lực, nâng cao năng lực nội tại và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc khai thác hiệu quả các động lực hiện có, đồng thời mở rộng không gian phát triển thông qua cải cách thể chế và đổi mới mô hình tăng trưởng sẽ quyết định khả năng duy trì đà tăng trưởng cao, tạo nền tảng cho những mục tiêu phát triển trong các năm tiếp theo.

Nguồn: Diệp Diệp, VOV.VN