Các Thượng nghị sỹ Mỹ đã phê chuẩn bằng cách bỏ phiếu việc chấm dứt quy định gây trở ngại cho hoạt động nhập khẩu cá tra, basa Việt Nam, loài cá vốn đang ngày càng được ưa chuộng tại Mỹ. Và nếu dự luật được Quốc hội Mỹ thông qua, sản phẩm cá tra, basa của Việt Nam sẽ không phải chịu sự kiểm soát của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA).

Tờ Nhật báo Phố Wall (WSJ) ngày 21/6 cho biết, giới báo chí Mỹ thường gắn chung các cụm từ “tin tốt” và “luật nông nghiệp” trong cùng một câu, ngay cả khi những khoản trợ cấp tốn kém hiếm khi có tác dụng. Một cuộc bỏ phiếu gần đây tại Thượng viện Mỹ đã chấm dứt chương trình tốn kém và vô nghĩa nhằm vào nhập khẩu cá da trơn.

Các nhà sản xuất cá da trơn nội địa Mỹ đã nỗ lực trong nhiều năm qua nhằm để ngăn cản đối thủ cạnh tranh Việt Nam cung cấp sản phẩm giá rẻ hơn vào thị trường Mỹ. Cá tra, basa Việt Nam và cá da trơn Mỹ có kết cấu và mùi vị rất giống nhau mặc dù là đây là hai loài hoàn toàn khác biệt nhau.

Các nhà sản xuất cá da trơn Mỹ đã thuyết phục Quốc hội cấm các nhà nhập khẩu sử dụng nhãn hiệu cá da trơn hay còn gọi là “catfish” trên nhãn mác, bao bì đối với cá tra, basa Việt Nam, tạo điều kiện để ngư dân Mỹ cản trở cá tra, basa của Việt Nam vào thị trường nước này và sau đó thành công trong việc kiện chống bán phá giá đối với mặt hàng nhập khẩu này.

Tuy nhiên, cho đến nay không biện pháp nào ngăn cản được sự gia tăng về nhu cầu tiêu thụ của người tiêu dùng Mỹ đối với cá tra, basa Việt Nam.

Chính điều này đã khiến cho giới vận động hành lang cố gắng đẩy trách nhiệm chuyển giao quyền giám sát cá da trơn từ FDA - Cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (chủ yếu quản lý các sản phẩm thủy sản) sang USDA - Bộ Nông nghiệp Mỹ (những nhà quản lý chủ yếu liên quan đến an toàn thực phẩm các mặt hàng thịt).

Giới vận động hành lang lại một lần nữa yêu cầu USDA đưa cá tra, basa Việt Nam quay trở lại với vào danh mục “catfish” nhằm đưa mặt hàng này vào khuôn khổ các quy định hết sức ngặt nghèo. Mục đích chính là đưa các nhà sản xuất cá tra Việt Nam vào bẫy tăng chi phí sản xuất.

Mới đây, các Thượng nghị sỹ Mỹ đã bỏ phiếu để hủy bỏ toàn bộ các điều khoản trong Dự luật nông trại (Farm Bill 2008) về việc chuyển quyền quản lý các mặt hàng cá da trơn từ FDA sang USDA. Quyết định này được đánh giá là một quyết định ngân sách, khoa học và đúng đắn.

Theo Thượng nghị sỹ John McCain, FDA đã đảm nhận vai trò giám sát cá da trơn rồi thì tại sao lại phải thành lập một Văn phòng Giám sát trong USDA và ông đã đề xuất Quốc hội Mỹ bãi bỏ nó.

Dự luật Nông trại sửa đổi này nhận được sự đồng thuận của đa số các nghị sỹ thuộc Thượng viện Mỹ vì cho rằng, đây là một chương trình vừa chồng chéo vừa lãng phí, đặc biệt tại thời điểm cần phải kiểm soát và giảm chi tiêu của chính phủ.

Bởi vì để thành lập một Văn phòng giám sát trong USDA, Chính phủ Mỹ ước tính, sẽ phải tiêu tốn mất 30 triệu đô la để phát triển chương trình này và thêm 14 triệu đô la để vận hành hàng năm. Tất cả điều này cho thấy, khoản chi tiêu này bị phung phí mà không có bất cứ bằng chứng nào cho thấy cá tra, basa Việt Nam gây hại đến người tiêu dùng và không có bằng chứng khoa học nào cho thấy, cá da trơn Mỹ hoặc cá tra, basa Việt Nam phải được quy định khác nhau khỏi các nhóm thủy sản khác.

Cá tra, basa là mặt hàng xuất khẩu quan trọng đối với các quốc gia Đông Nam Á, và chính phủ các nước này đe dọa kiện Mỹ tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nếu Washington tiếp tục gây sức ép sự thay đổi với sự thay đổi quy định này. Và Việt Nam có khả năng sẽ giành chiến thắng.

Thượng nghị sĩ John McCain và John Kerry dẫn đầu các nỗ lực để hủy bỏ dự luật bảo hộ cá da trơn nội địa này. Thượng nghị sĩ quan ngại, việc Mỹ cấm cá tra, basa có thể buộc Việt Nam “trả đũa” bằng cách cấm nhập thịt bò của Mỹ. Việt Nam là thị trường xuất khẩu thịt bò lớn thứ năm của Mỹ. Năm 2008, các chủ trang trại của Mỹ đã thu được 131 triệu đô la từ việc xuất khẩu thịt bò sang Việt Nam.

Theo dự kiến, Hạ viện Mỹ sẽ sớm đưa ra bỏ phiếu về Dự luật Farm Bill này vào tuần tới. Nếu dự luật được Quốc hội Mỹ thông qua, sản phẩm cá tra, ba sa của Việt Nam sẽ không phải chịu sự kiểm soát phi lý của USDA.

Nguồn: Thời báo kinh tế Sài Gòn