Trong bối cảnh xuất khẩu sang thị trường chủ lực Mỹ gặp khó, doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam đang chuyển hướng mạnh mẽ sang các thị trường ngách như Ai Cập và một số nước châu Âu để bù đắp doanh số.

Số liệu từ Hải quan Việt Nam cho thấy, lũy kế 10 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu cá ngừ đạt 791 triệu USD, giảm nhẹ 4% so với cùng kỳ năm 2024. Dù bức tranh tổng thể có gam màu trầm do ảnh hưởng từ các thị trường lớn, hoạt động xuất khẩu những tháng cuối năm lại ghi nhận sự sôi động đáng kể tại các thị trường mới nổi và khu vực châu Âu.

Động lực thị trường ngách

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), điểm sáng nổi bật nhất trong cơ cấu thị trường năm nay là sự trỗi dậy của Ai Cập. Vốn không phải là thị trường truyền thống hàng đầu, nhưng quốc gia này đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng lên tới 128%, đạt kim ngạch gần 21 triệu USD. 

Đà tăng trưởng liên tục từ đầu năm đã đưa Ai Cập lọt vào top 8 thị trường nhập khẩu cá ngừ lớn nhất của Việt Nam trong hai tháng gần đây. Đây là minh chứng rõ nét cho nỗ lực đa dạng hóa thị trường, tìm kiếm "cửa sáng" tại các khu vực mới của doanh nghiệp Việt.

Bên cạnh đó, dòng chảy thương mại sang châu Âu (EU) cũng đang hồi phục mạnh mẽ. Thị trường này đóng vai trò là trụ đỡ quan trọng khi đạt gần 175 triệu USD sau 10 tháng, tăng 4%. Đặc biệt trong tháng 10, xuất khẩu sang EU tăng 16%, trong đó Hà Lan và Italy ghi nhận sức mua tăng trưởng "phi mã" ở mức ba con số.

Tại khối thị trường CPTPP, các nước như Mexico và Chile cũng bắt đầu bắt nhịp tăng trưởng trở lại trong tháng 10 với mức tăng lần lượt là 51% và 16%, dù tính lũy kế từ đầu năm vẫn chưa thể bù đắp được lượng sụt giảm trước đó.

Áp lực cạnh tranh tại thị trường truyền thống

Trái ngược với tín hiệu tích cực từ các thị trường ngách, cũng theo VASEP, Mỹ - thị trường tiêu thụ cá ngừ lớn nhất của Việt Nam - đang chững lại. Dù vẫn chiếm tỷ trọng hơn 37% với gần 294 triệu USD, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ đã giảm 8% trong 10 tháng qua. Nguyên nhân chính đến từ xu hướng tiêu dùng thắt chặt và lượng hàng tồn kho cao khiến các nhà nhập khẩu Mỹ thận trọng trong việc đặt đơn hàng mới.

Ngoài ra, lợi thế cạnh tranh của cá ngừ Việt Nam tại Mỹ đang bị thu hẹp do mức thuế đối ứng mới cao hơn so với các đối thủ như Thái Lan, Indonesia hay Ecuador. Các thị trường lớn khác như Nhật Bản và Canada sau một thời gian phục hồi cũng quay đầu giảm trong tháng 10.

Với các thị trường chịu ảnh hưởng bởi xung đột địa chính trị như Nga và Israel, hoạt động xuất khẩu diễn biến trồi sụt thất thường. Tuy nhiên, tháng 10 ghi nhận tín hiệu khả quan từ Nga với mức tăng 23%, trong khi đà giảm tại Israel đã bắt đầu chững lại.

Thích ứng để vượt khó cuối năm

Để ứng phó với biến động thị trường, VASEP cho rằng các doanh nghiệp đang điều chỉnh cơ cấu sản phẩm. Trong khi nhóm cá ngừ chế biến giảm 7% do nhu cầu yếu, nhóm sản phẩm thịt và loin cá ngừ đông lạnh vẫn giữ được đà tăng gần 2%.

Trên thị trường thế giới, giá cá ngừ nguyên liệu tại Thái Lan đã giảm nhẹ từ tháng 9/2025, tạo điều kiện cho các nhà nhập khẩu đẩy mạnh ký kết hợp đồng cho quý IV. Tuy nhiên, ngành cá ngừ Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức nội tại như nguồn cung nguyên liệu trong nước thiếu ổn định, chi phí logistics cao và các rào cản kỹ thuật về kiểm soát khai thác bất hợp pháp (IUU) ngày càng khắt khe từ EU và Mỹ.

Đồng thời, việc tận dụng tốt cơ hội từ các thị trường ngách và sản phẩm giá trị gia tăng sẽ là chìa khóa để ngành cá ngừ giảm thiểu đà suy giảm trong chặng nước rút cuối năm 2025.

Nguồn: Tạp chí Nông thôn Việt