Trong bối cảnh nhu cầu lương thực gia tăng và áp lực lạm phát hiện hữu, Philippines đang đẩy mạnh nhập khẩu gạo ngay từ đầu năm 2026, trong khi Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là nhà cung cấp chủ lực với thị phần áp đảo.

Theo số liệu từ Cục Thực vật Philippines (BPI), tổng lượng gạo nhập khẩu của nước này trong hai tháng đầu năm đạt 820.160 tấn, tăng 49% so với cùng kỳ năm trước và vượt khoảng 220.000 tấn so với mức trần 600.000 tấn từng được đề xuất.

Dù cơ quan quản lý Philippines cho biết đã đạt được cam kết hạn chế nhập khẩu ở mức 150.000 tấn/tháng trong tháng 3 và 4/2026, việc thực thi vẫn phụ thuộc vào sự tự nguyện của khu vực tư nhân do chưa có quy định mang tính bắt buộc.

Việt Nam chiếm gần 87% thị phần

Dữ liệu cập nhật đến ngày 5/3/2026 cho thấy tổng lượng gạo cập cảng Philippines đạt 865.107 tấn, trong đó gạo xay xát chiếm tới 97%. Xét theo thị trường cung ứng, Việt Nam tiếp tục dẫn đầu với 751.445 tấn, tương đương khoảng 87% thị phần.

Khoảng cách này bỏ xa các đối thủ cạnh tranh như Thái Lan với 61.316 tấn và Myanmar đạt 40.975 tấn.

BPI cũng đã cấp hơn 1.086 giấy phép nhập khẩu vệ sinh và kiểm dịch thực vật cho khoảng 1,12 triệu tấn gạo xay xát, song mới chỉ khoảng 77% khối lượng được đưa về cảng.

Xuất khẩu tăng về lượng, giảm về giá trị

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam, riêng trong tháng 2/2026, Việt Nam xuất khẩu gần 380.000 tấn gạo sang Philippines, chiếm khoảng 61% tổng lượng xuất khẩu gạo trong tháng.

Các thị trường khác như Trung Quốc đạt gần 60.000 tấn (khoảng 10% thị phần), trong khi các quốc gia châu Phi như Bờ Biển Ngà và Ghana tiếp tục duy trì nhập khẩu. Malaysia cũng ghi nhận sự trở lại với khối lượng gần 20.000 tấn.

Lũy kế hai tháng đầu năm, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt gần 1,3 triệu tấn, tăng 3,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, kim ngạch chỉ đạt khoảng 595 triệu USD, giảm 12%, cho thấy áp lực giảm giá đang hiện hữu trên thị trường gạo quốc tế.

Theo các doanh nghiệp, giá gạo Việt Nam hiện vẫn duy trì tính cạnh tranh trong bối cảnh đang vào cao điểm thu hoạch vụ đông xuân – giai đoạn nguồn cung dồi dào. Đây là yếu tố quan trọng giúp các nhà nhập khẩu tăng cường mua vào, đồng thời củng cố vị thế của Việt Nam trên thị trường.

Bên cạnh Philippines, nhu cầu từ Trung Quốc và các thị trường châu Phi đang có dấu hiệu phục hồi, mở ra kỳ vọng tích cực cho xuất khẩu gạo trong những tháng tới, dù bài toán giá trị gia tăng vẫn là thách thức cần sớm được giải quyết.

Nguồn: Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập