Những quy định mới về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật (SPS) từ các thị trường lớn đang tạo sức ép đáng kể lên xuất khẩu nông sản Việt Nam, buộc doanh nghiệp chủ động thích ứng, kiểm soát chất lượng và cập nhật tiêu chuẩn quốc tế kịp thời để giữ vững thị phần xuất khẩu.

Tổng hợp từ Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật Việt Nam (Văn phòng SPS Việt Nam) cho thấy, từ ngày 1 đến 15/7/2026, các thành viên WTO đã đăng tải 51 thông báo SPS, gồm 24 dự thảo lấy ý kiến và 27 thông báo có hiệu lực.

Liên minh châu Âu cũng đăng 8 thông báo liên quan mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật, kiểm dịch thực vật, phụ gia thức ăn chăn nuôi và sản phẩm tạo ra bằng một số kỹ thuật gen mới, đồng thời dự kiến hạ nhiều mức dư lượng diazinon xuống giới hạn định lượng đối với hạnh nhân, nam việt quất, dứa, củ cải, hành tây, ớt chuông, ngô ngọt, cải thảo, su hào, nghệ cùng một số sản phẩm nguồn gốc động vật. Quy định dự kiến áp dụng sau 6 tháng kể từ ngày có hiệu lực.

Đồng thời, bổ sung một số sản phẩm hỗn hợp ổn định bảo quản có rủi ro thấp vào danh sách được miễn kiểm tra chính thức tại trạm kiểm soát biên giới. Các sản phẩm gồm một số sản phẩm ngũ cốc, khoai tây chiên, rau, quả và hạt đã qua chế biến hoặc bảo quản, nước xốt, gia vị và bánh kẹo thuộc các mã CN liên quan. Quy định đồng thời sửa đổi yêu cầu về chứng nhận tư nhân đối với các lô hàng sản phẩm hỗn hợp thuộc phạm vi điều chỉnh và có hiệu lực vào ngày thứ 20 kể từ ngày công bố trên Công báo Liên minh châu Âu.

Tương tự, tại Hoa Kỳ, Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) tiếp nhận đề nghị hủy đăng ký hoặc chấm dứt một số mục đích sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, còn Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) xem xét cho phép sử dụng bức xạ ion hóa với liều không quá 30 kGy (kiloGray - đơn vị đo liều lượng bức xạ ion hóa hấp thụ) nhằm giảm tác nhân gây bệnh trong bột mì tăng cường vi chất chưa qua xử lý.

Hàn Quốc sửa đổi tiêu chuẩn thực phẩm, điều chỉnh mức dư lượng tối đa (MRL) đối với 106 hoạt chất và bổ sung yêu cầu với nguyên liệu, thực phẩm chế biến từ nuôi cấy tế bào. Trung Quốc và Nhật Bản cũng cập nhật quy định kiểm dịch theo hướng chặt chẽ hơn, trong khi Canada bổ sung các thông báo liên quan thức ăn chăn nuôi, thịt đỏ và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Diễn biến này cho thấy cạnh tranh trên thị trường quốc tế không còn chủ yếu dựa vào giá bán mà ngày càng phụ thuộc khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Vì thế, việc theo dõi kịp thời những thay đổi về SPS là cần thiết và trở thành một phần trong chiến lược xuất khẩu nông sản Việt Nam, thay vì chỉ xử lý khi phát sinh cảnh báo.

Việc chủ động cập nhật quy định, điều chỉnh quy trình sản xuất, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, tăng cường truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu sẽ là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp giảm nguy cơ bị cảnh báo, trả hàng hoặc gián đoạn thương mại, đồng thời duy trì năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần tại các thị trường xuất khẩu chủ lực trong bối cảnh các rào cản kỹ thuật tiếp tục được siết chặt.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính