Năm 2025, EU trở thành nhà đầu tư FDI lớn nhất ASEAN, trong khi Việt Nam là thị trường được nhiều doanh nghiệp châu Âu ưu tiên mở rộng hoạt động.

PV: Cuộc đua thu hút đầu tư vào ASEAN đang ngày càng sôi động và EU đã nắm bắt đúng cơ hội, trở thành nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất của ASEAN trong năm 2025. Xin ông đánh giá về tiềm năng kinh tế của khu vực nói chung cũng như Việt Nam nói riêng?

Ông Claudio Dordi: Về tiềm năng kinh tế của ASEAN đang ngày càng tăng đặc biệt trong bối cảnh môi trường kinh tế quốc tế hiện nay. ASEAN hội tụ cả một thị trường tiêu dùng rộng lớn, lẫn năng lực sản xuất đang không ngừng mở rộng. Quan trọng hơn nữa, khu vực này còn có tầng lớp trung lưu đang phát triển mạnh mẽ cùng năng lực công nghệ ngày càng cao. Đây là những yếu tố then chốt, biến ASEAN thành một khối kinh tế quan trọng trên toàn cầu.

Thứ hai, các căng thẳng địa chính trị vừa tạo ra thách thức, vừa mở ra cơ hội cho sự hợp tác giữa ASEAN và Liên minh châu Âu. Chúng ta đều biết rằng, với căng thẳng Mỹ - Trung Quốc, ASEAN đã trở thành một nhóm các quốc gia nắm giữ nguồn lực kinh tế lớn. Trước đây, ASEAN được coi là một thị trường để đầu tư, chứ không phải là thị trường tiêu thụ cuối cùng cho các sản phẩm. Nhưng giờ đây, ASEAN đã trở thành một thị trường quan trọng, không chỉ sản xuất và phân phối, mà còn là nơi tiêu thụ sản phẩm. Với tầng lớp trung lưu đang phát triển cùng quy mô dân số hơn 600 triệu người, ASEAN thực sự là một thị trường vô cùng tiềm năng.

Một điểm thú vị khác là cả Liên minh châu Âu và ASEAN, dù có mức độ hội nhập và tham vọng hội nhập khác nhau, đều chú trọng thúc đẩy hợp tác khu vực. Trong khi EU thực hiện điều này ở các cấp độ khác nhau, ASEAN cũng đã ký kết nhiều thỏa thuận nội khối nhằm thúc đẩy lưu thông hàng hóa tự do, cũng như tăng cường hợp tác trong lĩnh vực dịch vụ. Tôi tin rằng tương lai của quan hệ hợp tác ASEAN - EU rất đáng kỳ vọng vì hai bên có những lợi ích chung lớn. Đối với EU, ASEAN sẽ củng cố vai trò là một trung tâm thu hút đầu tư, đồng thời là thị trường xuất khẩu hàng hóa và đối tác quan trọng trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ.

PV: Vậy xin ông cho biết những khuôn khổ kinh tế nào ASEAN và EU có thể tận dụng để thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới?

Ông Claudio Dordi: Thực tế trước đây, ASEAN và EU từng thảo luận về việc ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA), nhưng chưa được ký kết do nhiều rào cản phức tạp. Tuy nhiên, chiến lược tiếp cận đang chuyển sang hình thức song phương. Một số quốc gia ASEAN đã ký kết FTA với EU; điển hình là Singapore và Việt Nam. Indonesia cũng đã đạt được thỏa thuận tương tự vào năm ngoái, trong khi Thái Lan, Philippines và Malaysia đang trong quá trình đàm phán FTA với EU. Đây là một điểm khởi đầu rất quan trọng. Hơn nữa, EU cũng quan tâm đến việc mở rộng hợp tác với các thành viên ASEAN, không chỉ ở cấp độ song phương mà còn ở cấp độ khu vực. Ví dụ ở cấp độ song phương, Việt Nam đã thiết lập Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với EU, giúp nâng tầm mối quan hệ giữa hai bên. Đây là một hướng đi mà tôi tin rằng EU cũng rất quan tâm.

Vì vậy, xét từ góc độ chiến lược, ngay cả khi việc đạt được một FTA chung giữa EU và ASEAN còn nhiều khó khăn, hai bên vẫn có thể triển khai hợp tác trong các lĩnh vực cụ thể. Hiệp định Khung về Kinh tế Số (DEFA) được thông qua, sẽ tạo ra thêm nhiều cơ hội hợp tác giữa ASEAN và EU.

PV: Việt Nam đã nổi lên như một trong những điểm đến trọng điểm tại Đông Nam Á đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư châu Âu. Xin ông đánh giá những lĩnh vực hợp tác tiềm năng giữa Việt Nam và EU?

Ông Claudio Dordi: Liên minh châu Âu và Việt Nam có mối quan hệ hợp tác kinh tế gắn kết. Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EUVFTA) đạt được năm 2020 đã góp phần nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thị trường, qua đó khiến Việt Nam ngày càng trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư châu Âu. Kim ngạch thương mại giữa hai bên đạt khoảng 76 tỷ Euro trong năm 2025. Trong khuôn khổ ASEAN, Việt Nam cũng là một nền kinh tế quan trọng và đang trên đà phát triển.

Đề cập các lĩnh vực hợp tác tiềm năng, rất rõ ràng đó là các lĩnh vực có thể giúp Việt Nam gia tăng giá trị sản xuất trong nước. Đầu tư không chỉ để hưởng lợi từ chi phí lao động thấp, mà còn đầu tư có chất lượng vào các ngành giá trị gia tăng cao, các lĩnh vực máy móc, máy móc thiết bị công nghệ cao, máy móc nông nghiệp…. Quan trọng hơn, hợp tác giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu có thể mở rộng sang cả hợp tác số. Khi ASEAN phê duyệt Hiệp định khung về kinh tế số sẽ mở ra hợp tác không chỉ thuần túy về số, mà còn có tác động quan trọng đến thương mại. Ví dụ, Hiệp định Khung về kinh tế số  ASEAN DEFA sẽ thúc đẩy khái niệm thương mại không giấy tờ. Theo tôi nghĩ, các nước ASEAN sẵn sàng áp dụng các quy tắc này, vì cho phép tiết kiệm rất nhiều chi phí trong các giao dịch xuất nhập khẩu. Về điều này, Liên minh châu Âu có nhiều kinh nghiệm và sẵn sàng thực hiện. Tôi tin rằng đây là những lĩnh vực chính có liên quan.

Ngoài ra còn những lĩnh vực khác như dịch vụ hay công nghệ. Tôi tin rằng sự phát triển của các ngành dịch vụ ở ASEAN và Việt Nam sẽ giúp các quốc gia này có tính cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, cũng cần phải nói ASEAN hay Việt Nam vẫn cần công nghệ và thông tin do các công ty Liên minh châu Âu cung cấp trong lĩnh vực này. Do đó sẽ mở ra các cơ hội hợp tác giữa hai bên.

PV: Vậy theo ông,  những  yếu tố nào để ASEAN nói chung và Việt Nam nói riêng tiếp tục duy trì sức hấp dẫn, tính cạnh tranh với các nhà đầu tư châu Âu?

Ông Claudio Dordi: Một môi trường đầu tư ổn định và dễ dự đoán hơn là điều đáng hoan nghênh và Việt Nam đã làm được điều đó. Chúng ta có Luật đầu tư mới năm 2025, thúc đẩy hơn nữa tính minh bạch trong môi trường đầu tư. Gần đây Việt Nam thúc đẩy Luật đấu thầu, thúc đẩy hơn nữa tính minh bạch của khu vực trong nước. Tuy nhiên cũng có những vấn đề còn tồn tại, không chỉ tại Việt Nam mà còn nhiều nước ASEAN khác đó là đưa ra luật và việc thực thi luật. Vì vậy, việc phổ biến, truyền đạt và hướng dẫn tất cả các cơ quan liên quan ở cấp địa phương là rất quan trọng, để áp dụng một cách tiếp cận, hỗ trợ đầu tư trực tiếp nước ngoài. Mặt khác, Liên minh châu Âu và các nước ASEAN đều hiểu được nguy cơ một số khoản đầu tư có thể nhắm vào các lĩnh vực nhạy cảm đối với nền kinh tế và an ninh quốc gia. Vì vậy, tôi tin rằng đây là một lĩnh vực hai bên quan tâm để hướng tới những hợp tác chung trong tương lai.

Nguồn: Phạm Hà - Tuấn Dũng, VOV