Sáu tháng đầu năm 2026, dệt may Việt Nam duy trì tăng trưởng xuất khẩu, giữ vững xuất siêu 9 tỷ USD trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều biến động. Kết quả này tạo nền tảng để toàn ngành tái định vị mô hình phát triển, hướng tới mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD.

Tái định vị để nâng cao năng lực cạnh tranh

Sáu tháng đầu năm 2026 đánh dấu nỗ lực đáng ghi nhận của ngành dệt may Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt nhiều bất ổn.

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt hơn 22,2 tỷ USD, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm 2025; kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu đạt hơn 13,2 tỷ USD, tăng 4,3% so với cùng kỳ, qua đó giúp ngành duy trì mức xuất siêu khoảng 9 tỷ USD.

Dù tốc độ tăng trưởng chưa cao, song kết quả này vẫn phản ánh khả năng thích ứng của doanh nghiệp dệt may trước sức ép từ chi phí logistics, nguyên liệu đầu vào, biến động tỷ giá và những yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển bền vững của các thị trường nhập khẩu.

Điểm tích cực trong cơ cấu xuất khẩu là các nhóm xơ sợi, vải, phụ liệu và vải không dệt tiếp tục duy trì đà tăng trưởng từ 5,6% đến 10,6%, trong khi hàng may mặc chỉ giảm nhẹ do sức mua tại nhiều thị trường lớn phục hồi chậm.

Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam trong nửa đầu năm 2026, với kim ngạch xuất khẩu đạt 6,8 tỷ USD, tăng 1,3% so với cùng kỳ, chiếm khoảng 45% tổng kim ngạch xuất khẩu; thị trường Liên minh châu Âu (EU) đạt hơn 1,9 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ, trở thành điểm sáng về tăng trưởng; trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc ghi nhận mức giảm lần lượt là 6,2% và 8,9% so với cùng kỳ.

Những con số này cho thấy, dư địa phát triển vẫn hiện hữu, song lợi thế cạnh tranh của ngành dệt may Việt Nam đang dịch chuyển mạnh từ chi phí lao động sang chất lượng sản phẩm, tốc độ giao hàng, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn ESG và năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký VITAS, ngành dệt may đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi mô hình tăng trưởng theo chiều rộng không còn nhiều dư địa. Nhu cầu tiêu dùng dệt may toàn cầu chỉ tăng khoảng 2% mỗi năm, trong khi mục tiêu tăng trưởng của ngành ở mức 6-7%, đòi hỏi doanh nghiệp phải chuyển mạnh sang nâng cao năng suất, tăng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và gia tăng giá trị sản phẩm thay vì tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất như trước.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Cao Hữu Hiếu, Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (VINATEX) cho biết, Tập đoàn đang đồng bộ nhiều giải pháp như: cơ cấu lại danh mục khách hàng, tối ưu quản trị tồn kho, nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện hệ thống quản trị sản xuất.

Theo ông Hiếu, việc chủ động thích ứng với biến động thị trường, nâng cao năng suất lao động và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các đối tác quốc tế sẽ tạo nền tảng quan trọng để toàn ngành duy trì đà tăng trưởng, đồng thời chuẩn bị điều kiện thuận lợi cho chặng bứt phá trong những tháng cuối năm 2026.

Hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD

Bước sang 6 tháng cuối năm, ngành dệt may Việt Nam đứng trước yêu cầu duy trì kim ngạch xuất khẩu bình quân trên 4 tỷ USD mỗi tháng để hoàn thành mục tiêu 48 tỷ USD của cả năm. Đây là nhiệm vụ không dễ khi sức mua tại nhiều thị trường chủ lực còn phục hồi chậm, cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt, trong khi chi phí logistics, nguyên liệu, tài chính và các tiêu chuẩn phát triển bền vững tiếp tục gia tăng. Bên cạnh đó, những biến động từ chính sách thương mại quốc tế, đặc biệt nguy cơ phát sinh các biện pháp phòng vệ thương mại, đòi hỏi doanh nghiệp dệt may phải chủ động xây dựng kịch bản ứng phó linh hoạt để giảm thiểu rủi ro.

Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), ngành dệt may không còn nhiều dư địa tăng trưởng theo quy mô mà phải chuyển mạnh sang nâng cao năng suất, giá trị gia tăng, chủ động nguồn nguyên phụ liệu, đa dạng hóa thị trường và đẩy nhanh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Việc Hiệp hội thành lập 4 Ủy ban chuyên đề về: Thời trang; Doanh nghiệp quốc tế; Phát triển bền vững; Công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, không chỉ thể hiện quyết tâm tái định vị mô hình phát triển, mà còn tạo cơ chế kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với xu hướng mới của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các chuyên gia nhận định, để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu năm 2026, doanh nghiệp dệt may cần tăng tốc đầu tư về công nghệ, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo trong quản trị sản xuất; phát triển công nghiệp hỗ trợ nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa; ưu tiên sử dụng nguyên phụ liệu trong nước để đáp ứng quy tắc xuất xứ của các FTA; đồng thời mở rộng thị trường sang Trung Đông, Nam Mỹ, châu Phi và khai thác hiệu quả các thị trường truyền thống như: Hoa Kỳ, EU thông qua các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư vào dệt, nhuộm, hoàn tất; cải cách thủ tục hành chính; phát triển hạ tầng logistics; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh sẽ góp phần nâng cao sức cạnh tranh của toàn ngành. Đồng thời, việc tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao và xây dựng thương hiệu thời trang Việt Nam cũng sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.

Có thể thấy, mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD trong năm 2026 không chỉ là đích đến về kim ngạch mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng của ngành dệt may Việt Nam sang mô hình phát triển dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Khi doanh nghiệp, hiệp hội và cơ quan quản lý cùng đồng hành tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy chuyển đổi số, xanh hóa sản xuất và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, ngành dệt may Việt Nam sẽ củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo dư địa tăng trưởng dài hạn, đóng góp tích cực vào tăng trưởng xuất khẩu và phát triển bền vững của nền kinh tế.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính