Việc Bộ Y tế phân cấp 16/19 thủ tục hành chính (TTHC) trong lĩnh vực an toàn thực phẩm (ATTP) cùng lộ trình đơn giản hóa các quy định liên quan đến công bố sản phẩm được kỳ vọng sẽ góp phần giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tạo thêm dư địa cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu.

 

Cắt giảm quy định, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp

 

Từ ngày 1/7/2026, thủ tục đăng ký nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe sẽ chính thức được chuyển từ cấp Trung ương về cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh giải quyết. Đây là bước tiếp theo trong lộ trình phân cấp của Bộ Y tế, nâng tổng số TTHC được chuyển giao lên 16/19 thủ tục thuộc lĩnh vực ATTP.

 

Từ ngày 1/7/2026, thủ tục đăng ký nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe sẽ chính thức được chuyển từ cấp Trung ương về cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh giải quyết. Đây là bước tiếp theo trong lộ trình phân cấp của Bộ Y tế, nâng tổng số TTHC được chuyển giao lên 16/19 thủ tục thuộc lĩnh vực ATTP.

 

Trong nhiều năm qua, không ít doanh nghiệp phản ánh việc phải thực hiện hồ sơ tại cơ quan Trung ương khiến thời gian xử lý kéo dài, phát sinh chi phí đi lại, bổ sung hồ sơ và chờ đợi thẩm định. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là doanh nghiệp ở xa các trung tâm hành chính lớn, đây là một trong những yếu tố làm gia tăng chi phí tuân thủ.

 

Theo TS. Khúc Đại Long, Khoa Marketing, Trường Đại học Thương mại, việc đưa thủ tục về địa phương sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

 

“Thay vì phải gửi hồ sơ qua nhiều tầng nấc, doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp cơ quan giải quyết ngay tại địa bàn hoạt động, qua đó giảm đáng kể thời gian và chi phí thực hiện thủ tục”, TS. Long nhận định.

 

Thực tiễn cho thấy, phân cấp không đơn thuần là chuyển giao thẩm quyền mà còn là quá trình tái cấu trúc phương thức quản lý nhà nước. Khi địa phương được trao quyền nhiều hơn, việc xử lý hồ sơ có điều kiện linh hoạt và sát thực tiễn hơn, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cơ quan thực thi.

 

Được biết, để bảo đảm việc phân cấp được triển khai thống nhất trên cả nước, Cục ATTP đã tổ chức hội nghị tập huấn trực tuyến cho các địa phương, hướng dẫn chi tiết quy trình, hồ sơ và nghiệp vụ thẩm định, cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

 

Không chỉ dừng lại ở việc phân cấp, Bộ Y tế còn công bố lộ trình đơn giản hóa các TTHC liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất và nhập khẩu thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

 

Theo đó, từ ngày 1/7/2027 sẽ bãi bỏ các quy định liên quan đến phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới hoặc phụ gia thực phẩm không thuộc danh mục được phép sử dụng trong thực phẩm trong thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm nhập khẩu và sản phẩm sản xuất trong nước.

 

Đây là nội dung được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm bởi trên thực tế, các hồ sơ liên quan đến nhóm phụ gia này thường phát sinh yêu cầu giải trình, bổ sung hoặc chứng minh thêm tài liệu kỹ thuật. Đối với doanh nghiệp nhập khẩu, việc thu thập hồ sơ từ nhà sản xuất nước ngoài, dịch thuật, hợp pháp hóa lãnh sự và hoàn thiện các tài liệu chứng minh có thể làm kéo dài đáng kể thời gian chuẩn bị hồ sơ.

 

Theo TS. Nguyễn Thị Hà, giảng viên Khoa Tài chính - Kế toán, Trường Đại học Công nghệ Đông Á, việc loại bỏ những yêu cầu không còn phù hợp là xu hướng tất yếu trong cải cách TTHC.

 

“Doanh nghiệp cần một hệ thống quản lý rõ ràng, minh bạch và dễ dự đoán. Những quy định chồng chéo hoặc không còn nhiều giá trị quản lý thực tiễn không chỉ làm tăng chi phí tuân thủ mà còn kéo dài thời gian đưa sản phẩm ra thị trường”, TS. Hà cho biết.

 

Theo Cục ATTP, việc đơn giản hóa thành phần hồ sơ sẽ giúp doanh nghiệp giảm số lượng tài liệu phải chuẩn bị, hạn chế tình trạng phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần trong quá trình thẩm định. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm bảo vệ sức khỏe, khi thời gian hoàn tất thủ tục thường ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch kinh doanh.

 

Trên thực tế, chi phí phát sinh từ TTHC không chỉ nằm ở giấy tờ hay lệ phí. Mỗi ngày hồ sơ bị kéo dài đồng nghĩa với việc hàng hóa phải chờ lưu thông lâu hơn, doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí lưu kho, lưu bãi, chi phí vốn và các chi phí cơ hội khác.

 

Đối với những sản phẩm có tính cạnh tranh cao hoặc liên tục được đổi mới, việc chậm đưa hàng ra thị trường có thể khiến doanh nghiệp mất cơ hội tiếp cận khách hàng hoặc giảm lợi thế cạnh tranh trước các đối thủ. Ngược lại, khi thời gian chuẩn bị hồ sơ được rút ngắn và quy trình xử lý thuận lợi hơn, doanh nghiệp có thể đẩy nhanh tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường, tăng vòng quay vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

 

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, năng lực cạnh tranh không chỉ được quyết định bởi mức thuế quan mà còn bởi chi phí tuân thủ và mức độ thuận lợi của môi trường kinh doanh. Việc cắt giảm các quy định không còn phù hợp vì vậy được xem là một trong những giải pháp giúp giảm chi phí giao dịch, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động nhập khẩu và lưu thông hàng hóa.

 

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

 

Một trong những băn khoăn thường xuất hiện mỗi khi thủ tục được cắt giảm là liệu chất lượng kiểm soát có bị ảnh hưởng hay không.

 

Tuy nhiên, theo Bộ Y tế, việc đơn giản hóa lần này chỉ tập trung vào các quy định không còn phù hợp, trong khi những yêu cầu cốt lõi liên quan đến chất lượng, an toàn và nguồn gốc sản phẩm vẫn được giữ nguyên.

 

Doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm bảo vệ sức khỏe vẫn phải cung cấp đầy đủ hồ sơ chứng minh nguồn gốc xuất xứ, giấy chứng nhận lưu hành tự do hoặc giấy chứng nhận xuất khẩu của nước sở tại, kết quả kiểm nghiệm ATTP, bằng chứng khoa học về công dụng sản phẩm và các chứng nhận liên quan đến điều kiện sản xuất.

 

Điều này cho thấy định hướng quản lý đang chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở đánh giá rủi ro. Thay vì tập trung vào việc gia tăng các thủ tục hành chính ở khâu đầu vào, cơ quan quản lý sẽ chú trọng hơn đến công tác hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc, giám sát chất lượng sản phẩm trên thị trường và xử lý vi phạm.

 

Theo các chuyên gia, đây cũng là xu hướng quản lý hiện đại đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm vừa bảo đảm ATTP, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại quốc tế.

 

TS. Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục ATTP cho biết, những nội dung cải cách lần này nằm trong lộ trình xây dựng Luật ATTP (sửa đổi) và Đề án một đầu mối quản lý ATTP của Chính phủ.

 

Theo ông Thịnh, mục tiêu của cải cách không chỉ là cắt giảm một số thủ tục hành chính mà còn hướng tới xây dựng mô hình quản lý hiện đại, tinh gọn và phù hợp với thông lệ quốc tế, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

 

Nhìn từ góc độ thương mại, giá trị lớn nhất của đợt cải cách lần này không nằm ở số lượng thủ tục được phân cấp hay đơn giản hóa, mà ở khả năng rút ngắn thời gian đưa hàng hóa ra thị trường. Khi chi phí tuân thủ giảm, tốc độ quay vòng vốn được cải thiện và các rào cản hành chính được tháo gỡ, doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn lực để mở rộng đầu tư, phát triển thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

 

Đó cũng là lý do việc gỡ bỏ những “nút thắt” hành chính hôm nay không chỉ mang ý nghĩa cải cách thủ tục đơn thuần mà còn được kỳ vọng sẽ mở thêm dư địa cho tăng trưởng sản xuất, thương mại và xuất nhập khẩu trong giai đoạn tới.

 

Nguồn: Kinh tế - Tài chính