Trận lũ lụt tồi tệnhất trong vòng 50 năm qua có thể khiến Thái Lan, nước xuất khẩu gạo lớn nhấtthế giới, mất khoảng một phần tư sản lượng vụ lúa chính. Trong khi đó, chương trìnhmua lúa gạo giá cao của chính phủ nước này dù bị gián đoạn vì lũ lụt, sẽ vẫnđược triển khai. Đó là lý do khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam chờ đợi đợt tănggiá của gạo xuất khẩu, nhưng những ngày qua tình hình vẫn cứ vẫn im vắng.

Những “kẻ phá bĩnh”!

Tháng 10 vừa qua, Công ty Lương thực Tiền Giang đã xuấtkhoảng 20.000 tấn gạo sang Indonesia.Tuy nhiên, theo dự báo của chính công ty này, những tháng cuối năm, lượng gạoxuất sang thị trường Indonesiasẽ giảm. Không phải ngẫu nhiên, bởi từ tháng 9-2011, gạo Việt Nam có thêm đối thủ cạnh tranh mới là gạo Ấn Độ.Mới đây nhất, theo thỏa thuận giữa chính phủ hai nước, Indonesia sẽmua 0,5 triệu tấn gạo từ Ấn Độ.

Từ hồi tháng 9 và đầu tháng 10, nhiều doanh nghiệp Việt Nam, cả cácthương nhân nhỏ… cũng đã dự báo giá gạo xuất khẩu sẽ tăng vọt. Đó là lúc cóthông tin Thái Lan sẽ bắt đầu chương trình mua lúa gạo của nông dân với giá caokể từ tháng 10, theo cam kết khi vận động tranh cử của tân Thủ tướng YingluckShinawatra.

Gạo thu gom đầy kho, nhiều thương nhân Việt Nam khấp khởichờ thông tin giá gạo tăng để tung ra bán thì trận lũ lụt lịch sử xuất hiện tạiThái Lan. Trận lũ khiến chương trình mua lúa gạo giá cao ở nước này phải tạmhoãn. Cơ hội “nén” lại.

Nhưng cũng chính trận lũ này đã khiến Thái Lan bị thiệt hạinặng nề. Nhiều nhà xuất khẩu gạo Thái Lan đình hoãn giao hàng do giao thông trìtrệ. Và theo dự báo, nước này có thể mất đến một phần tư sản lượng vụ lúa chínhđang chuẩn bị thu hoạch. Điều này khiến các nhà đầu tư và xuất khẩu gạo dự đoángiá gạo Thái Lan có thể tăng đến mức trên 850 đô la Mỹ/tấn sau lũ lụt!

Khó khăn của người này lại là cơ hội của người khác! Nhiềunhà xuất khẩu gạo của Việt Namngồi chờ giá gạo tăng. Nhưng thực tế những ngày qua, giao dịch trầm lắng và giávẫn đóng băng. Nguyên nhân là do các nhà nhập khẩu gạo đã có thêm nguồn cungcấp mới từ Ấn Độ và Paskitan.

Hiện giá gạo mà Ấn Độ chào bán chỉ từ 460-470 đô la Mỹ/tấn,thấp hơn gạo Việt Nam khoảng 100 đô la Mỹ. Từ tháng 9-2011, Ấn Độ đã xuất khẩugạo trở lại, sau khi tạm ngưng hồi tháng 4-2008. Do được mùa lớn, nên ngoài 1triệu tấn đã ký hợp đồng, Ấn Độ còn có thể xuất khẩu thêm khoảng 3-5 triệu tấn.Giá gạo chào bán của Pakistancũng tương đương Ấn Độ, nên cũng trở thành đối thủ cạnh tranh với gạo Việt Nam. Và chínhsự tham gia đúng lúc của Ấn Độ và Pakistan đã làm lắng dịu thị trườnggạo.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), Ấn Độ và Pakistan thực ra không phải đối thủ cạnh tranhchính của gạo Việt Nam.Bởi thị trường chính của hai nước này là châu Phi, còn thị trường truyền thốngcủa Việt Nam là Indonesia, Philippines… Nhưng thực tế, nhiềunhà nhập khẩu đã nhìn giá gạo Ấn Độ, Pakistanđể so sánh và thoái thác các doanh nghiệp Việt Nam. Trong tháng 10 vừa qua, thậmchí có doanh nghiệp xuất khẩu không ký được hợp đồng cung ứng gạo nào cho nướcngoài.

Vẫn sẽ tăng giá?

Tính đến ngày 1-10 vừa qua, dự trữ gạo của Ấn Độ đã lên đếnhơn 20,3 triệu tấn, cao gấp ba lần so với mức giới hạn an toàn. Liệu Ấn Độ cóchi phối giá gạo trong những tháng tới?

Không hẳn như vậy. Gạo Ấn Độ, Pakistan xuất khẩu trong những ngàyqua phần lớn là gạo tồn kho 1-2 năm nay. Với giá bán hiện nay, tuy thấp hơn rấtnhiều so với gạo Thái Lan và Việt Nam, nhưng họ đã thu lãi từ 20-25%so với giá vốn ban đầu. Dĩ nhiên, lượng gạo tồn kho tung ra bán là có giới hạn,nhất là khi nước nào cũng phải có chính sách đảm bảo an ninh lương thực. Và khigạo cũ đã bán hết thì sẽ không ai bấm bụng bán giá rẻ mà họ sẽ nhìn vào giá gạoThái Lan và Việt Namđể định giá sao cho có lãi tốt nhất.

Còn với gạo Việt Nam, đương nhiên chất lượng cao hơnsẽ được các thị trường khó tính lựa chọn. Mặt khác, trong những tháng tới, khiThái Lan vẫn phải lo tập trung khắc phục hậu quả lũ lụt, gạo Việt Nam sẽ có thêmnhiều lợi thế lớn.

Đến bây giờ vẫn chưa ai nắm được con số thiệt hại cụ thể vềmùa vụ của Thái Lan trong cơn lũ lụt đang diễn ra. Nhưng nếu đúng như công bốcủa Chính phủ Thái Lan là hơn 6 triệu tấn lúa thì rõ ràng sẽ có tác động rấtlớn đến thị trường gạo thế giới. Bởi Thái Lan hiện đang chiếm đến 30% mậu dịchgạo toàn cầu.

Thực tế những ngày qua, dù Ấn Độ và Pakistan “mạnh bạo” thamgia thị trường, nhưng giá gạo thế giới vẫn đứng vững vì thông tin thiệt hại củaThái Lan. Sau lũ lụt, khi Thái Lan tiếp tục thực hiện chương trình mua lúa gạogiá cao, đồng thời giá xuất khẩu tăng (vì cung giảm, vì giá tăng theo chươngtrình mua hỗ trợ) đúng theo dự báo, thì không có lý do gì khiến gạo thế giớikhông tăng giá. Chỉ có điều giá sẽ tăng ở mức vừa phải chứ không quá sốt, nhờcác nhà cung ứng mới như Ấn Độ, Pakistan…

Nguồn:Thời báo kinh tế Sài Gòn