Trao đổi thương mại biên giới Việt Nam – Trung Quốc diễn ra tại các chợ biên giới, chợ cửa khẩu và các khu kinh tế. Hiện tại, tính trên toàn tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc có 212 chợ và 9 khu kinh tế cửa khẩu.
 
Theo đánh giá của Vụ Thị trường Miền núi và Mậu dịch biên giới – Bộ Công Thương, các chợ và khu kinh tế ở biên giới Việt Nam - Trung Quốc phát triển hơn so với hai tuyến biên mậu Việt Nam – Campuchia và Việt Nam – Lào. Nguyên nhân là kinh tế Trung Quốc phát triển cao hơn, có định hướng cụ thể về thị trường, cơ cấu ngành hàng…

Trong thời gian qua, biên mậu được đánh giá là đã đóng góp đáng kể vào tăng trưởng thương mại với Trung Quốc, góp phần đẩy nhanh tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng, hình thành các trung tâm thương mại, tạo việc làm và giảm tỷ lệ nghèo đói.

Tuy nhiên, xuất khẩu của Việt Nam qua biên mậu hiện còn rất thấp, chưa xứng với tiềm năng của Việt Nam và dung lượng thị trường Trung Quốc. Theo mục tiêu đề ra đến năm 2010, xuất khẩu qua biên mậu của Việt Nam vào thị trường Trung Quốc là 1 tỷ USD và mốc tiếp theo vào năm 2015 là 2,5 tỷ USD với mức tăng trưởng bình quân 20%/năm.

Con số đó quá nhỏ so với kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Trung Quốc đạt trên 20 tỷ USD trong năm 2008 và con số 25 tỷ USD vào năm 2010. Trong khi theo dự báo năm 2010, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Trung Quốc sẽ lên tới 2.700 tỷ USD.

Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam vẫn tương đồng với Trung Quốc, chủ yếu là nhóm hàng nguyên, nhiên liệu trong khi nhóm hàng chế biến còn nhỏ bé. Ngoài ra, khả năng cạnh tranh của hàng Việt Nam còn thấp so với sản phẩm của Trung Quốc và các nước xuất khẩu vào Trung Quốc.

Bên cạnh đó, một nguyên nhân khiến xuất khẩu của Việt Nam qua biên mậu sang Trung Quốc không bền vững là hầu như các DN Việt Nam chỉ chú trọng nhập khẩu mang lại lợi nhuận trước mắt mà không quan tâm phát triển xuất khẩu mặt hàng mới, trong khi không nắm bắt rõ thị trường Trung Quốc và thiếu xúc tiến thương mại hiệu quả. Do đó, chủ trương lấy thương mại biên giới phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giảm tác dụng, chủ yếu là hoạt động giao thương mà tác động rất yếu đến sản xuất tại chỗ.

Từ thực tế trên, phát triển thương mại biên giới Việt Nam – Trung Quốc được xác định là “theo hướng văn minh, hiện đại và nâng cao hiệu quả”. Trong đó, trọng tâm là phát huy tối đa lợi thế về địa lý, xây dựng các trung tâm thương mại hiện đại để hỗ trợ thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Trong không gian rộng hơn, thương mại biên giới Việt Nam – Trung Quốc được gắn với những cơ hội mở ra bởi WTO và Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA), đặc biệt đối với các địa phương có vị trí đầu mối như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai trong hình thành các loại hình thương mại dịch vụ. Theo dự báo, thương mại dịch vụ biên giới sẽ phát triển mạnh, đặc biệt trong giai đoạn 2008 -2015 có mức tăng trưởng cao hơn thương mại hàng hóa. Riêng nhóm dịch vụ vận tải, kho ngoại quan, ngân hàng… sẽ phát triển mạnh sau 2010.

Bên cạnh đó, để đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc, thương mại biên giới cần xây dựng được những mặt hàng chủ lực tạo điểm tăng trưởng mới và tiếp tục khai thác tốt ưu đãi thương mại song phương và đa phương.

Trong phát triển hạ tầng thương mại biên giới, các mô hình khu kinh tế cửa khẩu được xem là giải pháp tốt, tạo ra dòng giao thương hiện đại, lành mạnh và làm cơ sở để phát triển các loại hình dịch vụ.

Nguồn: www.baothuongmai.com.vn