Thương mại Việt Nam - Malaysia tăng trưởng mạnh trong 6 tháng đầu năm 2026, đạt mức cao nhất trong 10 năm qua. Để khai thác hiệu quả thị trường này, doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, tận dụng hiệu quả các FTA và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.

Động lực tăng trưởng đến từ sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế

Theo Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, bức tranh hợp tác kinh tế - thương mại giữa Việt Nam - Malaysia trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, phản ánh xu hướng gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa hai nền kinh tế trong chuỗi giá trị khu vực.

Theo số liệu Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt 10,8 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2026, mức cao nhất trong vòng 10 năm qua. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Malaysia đạt 3,4 tỷ USD, tăng 34,6% so với cùng kỳ năm trước; kim ngạch nhập khẩu từ Malaysia đạt 7,4 tỷ USD, tăng 42% so với cùng kỳ.

Về cơ cấu hàng hóa, Việt Nam tiếp tục giữ lợi thế ở các ngành điện tử, máy móc, dệt may, thực phẩm, nông sản và hàng tiêu dùng, trong khi Malaysia là nguồn cung quan trọng về linh kiện, nguyên liệu, nhiên liệu và hóa chất phục vụ sản xuất trong nước.

Nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang Malaysia trong 6 tháng đầu năm 2026, với kim ngạch xuất khẩu đạt 768 triệu USD, tăng 74% so với cùng kỳ năm trước; tiếp theo là máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt 335 triệu USD, tăng 51,2% so với cùng kỳ; điện thoại và linh kiện đạt 264 triệu USD, tăng 30,6%.

Nhiều mặt hàng khác như: sắt thép, hóa chất, gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, rau quả, cao su cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực, cho thấy khả năng mở rộng thị trường vẫn rất triển vọng.

Ở chiều ngược lại, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cũng là mặt hàng Việt Nam mua nhiều nhất từ Malaysia, với kim ngạch nhập khẩu đạt 2,5 tỷ USD; Tiếp theo là xăng dầu đạt 1,18 tỷ USD, tăng 142% so với cùng kỳ năm trước. Hai nhóm hàng này chiếm 51% tổng kim ngạch nhập khẩu từ Malaysia, phản ánh vai trò quan trọng của quốc gia này trong chuỗi cung ứng nguyên liệu và đầu vào sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam.

Ngoài ra, một số mặt hàng nhập khẩu khác có mức tăng trưởng cao như: máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác đạt 754 triệu USD, tăng 73% so với cùng kỳ; hóa chất đạt 384 triệu USD, tăng 59,4%...

Không chỉ được thúc đẩy bởi nhu cầu thị trường, quan hệ thương mại song phương còn hưởng lợi từ việc cả hai nước cùng tham gia: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Các hiệp định này tiếp tục tạo thuận lợi về thuế quan, mở rộng không gian hợp tác và giúp doanh nghiệp giảm chi phí giao dịch, nâng cao năng lực cạnh tranh khi tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực.

Chủ động thích ứng để mở rộng thị trường xuất khẩu 

Tăng trưởng thương mại cao là tín hiệu đáng mừng nhưng chưa phải đích đến cuối cùng. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, lợi thế về giá không còn đủ để bảo đảm thành công lâu dài. Thị trường Malaysia đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và đặc biệt là chứng nhận Halal đối với nhiều nhóm hàng thực phẩm, đồ uống và hàng tiêu dùng. Đây vừa là thách thức, song lại vừa là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tái cơ cấu sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu bền vững.

Theo ông Ngô Quang Hưng, Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, kết quả thương mại hiện nay cho thấy hai nước hoàn toàn có thể sớm hướng tới mục tiêu kim ngạch song phương đạt 20 tỷ USD trong tương lai gần. Ông Hưng cho rằng, lợi thế lớn nhất nằm ở sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế, khi Việt Nam có thế mạnh về nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến và dệt may, còn Malaysia nổi bật trong công nghệ chế tạo, hóa chất, logistics và kinh tế Halal. Sự kết hợp này sẽ tạo nền tảng quan trọng để doanh nghiệp hai nước khai thác hiệu quả các FTA thế hệ mới, đồng thời mở rộng kết nối sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.

Nhận định trên cũng cho thấy, định hướng phát triển trong giai đoạn tới không chỉ dừng ở tăng kim ngạch, mà còn hướng tới nâng cao chất lượng hợp tác. Việc Thương vụ Việt Nam tại Malaysia phối hợp với hệ thống bán lẻ AEON Malaysia tổ chức Tuần lễ hàng Việt Nam tại 6 trung tâm thương mại lớn trên toàn quốc trong quý II/2026, với sự tham gia của 12 doanh nghiệp và 93 mã sản phẩm là minh chứng cho cách tiếp cận mới, đưa hàng Việt tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối hiện đại và người tiêu dùng nước sở tại.

Ông Ngô Quang Hưng cho rằng, triển vọng hợp tác thương mại song phương trong thời gian tới được đánh giá là rất tích cực, khi Malaysia tiếp tục duy trì tăng trưởng kinh tế, mở rộng các hệ thống bán lẻ như: AEON, Lotus's, Mydin, Jaya Grocer và Econsave, đồng thời đẩy mạnh phát triển công nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số và kinh tế Halal. Tuy nhiên, những biến động địa chính trị, giá năng lượng, chi phí logistics và áp lực cạnh tranh từ nhiều quốc gia trong khu vực đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động thích ứng nhanh hơn.

Muốn tận dụng hiệu quả dư địa hợp tác, doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư cải tiến công nghệ, chuẩn hóa quy trình sản xuất, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm xanh, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số và mở rộng mạng lưới phân phối ổn định tại Malaysia.

Khi những giải pháp đó được triển khai đồng bộ cùng sự đồng hành của các cơ quan xúc tiến thương mại, quan hệ thương mại Việt Nam - Malaysia sẽ không chỉ duy trì đà tăng trưởng mà còn tiến gần hơn mục tiêu phát triển cân bằng, bền vững và tạo động lực mới cho xuất khẩu của Việt Nam trong những năm tiếp theo.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính