Những năm gần đây, song song với tự do hóa thương mại toàn cầu, các biệnpháp chống bán phá giá được áp dụng ngày càng nhiều. Khi hàng hóa xuất khẩuViệt Nam ngày càng gia tăng và chiếm thị phần lớn cũng là nguyên nhân khiến cácnước nhập khẩu đẩy mạnh hành vi bảo vệ lợi ích của họ bằng các biện pháp chốngbán phá giá và tự vệ. Do đó các doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động đối đầu với nhữngvụ kiện chống bán phá giá có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Sự gia tăng các vụ kiện trong thời gian gần đây chủ yếu là các doanhnghiệp có vốn FDI.

Các vụ kiện chống bán phá giá và trợ cấp ngày càng có xu hướng tăng lên vàthường xuyên đối với các nước đang phát triển như Trung Quốc, Ấn Độ và các nướcASEAN… do nền kinh tế các nước này phát triển chủ yếu dựa vào xuất khẩu, hànghóa ngày càng tăng và doanh nghiệp tham gia vào xuất khẩu ngày càng nhiều hơn.

Việt Nam ngày càng tham gia sâu rộng và chủ động hơn vào các hoạt động hộinhập quốc tế, lượng hàng hóa xuất khẩu Việt Nam ngày càng tăng cùng với tăngtrưởng thu hút đầu tư nước nước ngoài (FDI). Như vậy hàng hóa Việt Nam trong thờigian tới sẽ có tăng trưởng đáng kể, đem lại lợi thế nhất định cho các doanhnghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, trước làn sóng thu hút FDI ngày càng tăng, hànghóa xuất khẩu Việt Nam có nguy cơ phải đối mặt với các vụ kiện chống bán phágiá và trợ cấp tăng lên. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2012, Việt Nam đã phải đốiphó với 4 vụ kiện về phòng vệ thương mại cụ thể như sau:

1. Hoa Kỳ khởi kiện điều tra bán phá giá sản phẩm tháp gió nhập khẩu từ Việt Nam và điều tra bán phá giá và trợ cấp đối với sản phẩm trên nhập khẩu từ Trung Quốc.
2. Hoa Kỳ khởi kiện điều tra bán phá giá và trợ cấp sản phẩm mắc áo thép nhập khẩu từ Việt Nam và Đài Loan.
3. Brasil khởi kiện chống bán phá giá đối với sản phẩm thép cán nguội nhập khẩu từ Việt Nam, Nam Phi, Đức, Hàn Quốc, Phần Lan, Hoa Kỳ và Đài Loan
4. Brasil khởi xướng vụ việc điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm lốp cao su xe máy Việt Nam, Thái Lan, Trung Quốc và Đài Loan

Trước kia, các sản phẩm bị kiện chống bán phá giá và trợ cấp của Việt Nam thường lànhững sản phẩm có giá trị xuất khẩu lớn đem lại giá trị gia tăng cao như tôm,cá, da giày… Nhưng những vụ kiện gần đây không rơi vào những sản phẩm chủ lựccủa Việt Nammà chủ yếu là những mặt hàng có kim ngạch nhỏ hay những sản phẩm của doanhnghiệp FDI.

Bên cạnh đó, các hiện tượng gian lận thương mại, lẩn tránh thuế chống bánphá giá ngày càng tăng khiến các trị trường Mỹ, EU ngày càng nghiêm ngặt hơnđối với hành vi này. Cụ thể, khi các doanh nghiệp bị kiện chống bán phá giá tạimột số thị trường và không thể xuất khẩu sang các thị trường đó được nữa thìlại luân chuyển đầu tư những sản phẩm bị áp thuế chống bán phá giá sang ViệtNam dưới hình thức FDI. Hành vi lẩn tránh thuế chống bán phá giá này là mộttrong những nguyên nhân khiến hàng hóa Việt Nam bị đánh thuế tăng lên theo dòngchảy của FDI.

Thách thức với các vụ kiện chống bán phá giá

Khi bị kiện chống bán phá giá, các doanh nghiệp thường bị động trong điềutra ban đầu. đặc biệt Mỹ và EU là những thị trường gia tăng hàng xuất khẩu ViệtNam với thị phần lớn lại đang có xu hướng kiện “kép” (chống bán phá giá + trợcấp) trong các vụ việc phòng vệ thương mại đối với Việt Nam đã làm tăng rủi ro,bất lợi cho doanh nghiệp bị kiện.

Vụ kiện kép chống bán phá giá/trợ cấp bắt đầu năm 2009 với vụ túi nhựa PE vàđến nay đã có thêm 2 vụ ống thép và mắc áo xuất khẩu vào thị trường Mỹ.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải bỏ gấp đôi thời gian, côngsức và tiền bạc để thuê luật sư tư vấn, chuẩn bị tài liệu, gửi bảng câu hỏi...Nếu kết luận cuối cùng dẫn đến việc áp cả hai loại thuế chống bán phá giá vàchống trợ cấp, doanh nghiệp rơi vào tình cảnh “một cổ hai tròng” khi cùng lúcphải chịu hai thứ thuế, việc cạnh tranh tại thị trường Mỹ là vô cùng khó khăn.

Bên cạnh đó, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) sẽ có một số chính sách mới đối với nềnkinh tế phi thị trường, đây sẽ là những thách thức rất lớn cho doanh nghiệpViệt Nam, chẳng hạn như DOC sẽ áp dụng chọn ngẫu nhiên bị đơn bắt buộc thay vìchọn các doanh nghiệp lớn nhất và thay đổi một số chính sách liên quan đến giátrị thay thế.

Thực tế cho thấy khối lượng các vụ kiện chống bán phá giá nói chung và cácbiện pháp phòng vệ thương mại nói riêng được áp dụng nhiều và tăng nhanh tronggiai đoạn suy thoái kinh tế.

Hiện tại tình hình kinh tế khó khăn, các nhà sản xuất nước ngoài bắt buộcphải bán hàng với giá thấp hơn để giảm lượng hàng tồn kho điều này khiến cácnhà sản xuất nội địa gặp khó khăn hơn và chính việc bán giá thấp này đã bị cholà hành vi chống bán phá giá. Đây là một trong những nguyên nhân khiến các vụkiện chống bán phá giá và phòng vệ thương mại nảy sinh nhiều hơn trong bối cảnhkinh tế khủng hoảng.

Các doanh nghiệp cần chủ động ứng phó khi xảy ra các vụ kiện.

Do vậy khi bị kiện chống bán phá giá/trợ cấp, các doanh nghiệp cần tích cực,chủ động tham gia kháng kiện và phối hợp đoàn kết giữa các doanh nghiệp vớinhau, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn được lựa chọn làm bị đơn bắt buộc là rấtcần thiết để đạt được kết quả cuối cùng có tác động rất lớn đến doanh nghiệptoàn ngành.

Theo quy định của Mỹ thì chỉ có một số doanh nghiệp được lựa chọn làm bị đơnbắt buộc và được tính mức thuế suất riêng, mức thuế của các doanh nghiệp cònlại sẽ được tính dựa trên mức thuế của những doanh nghiệp được lựa chọn làm bịđơn bắt buộc.

Do đó, các doanh nghiệp còn lại nên tham gia vào vụ kiện với tư cách là bịđơn tự nguyện bằng cách gửi thông tin tự giới thiệu mình với cơ quan điều travà trả lời bảng câu hỏi điều tra. Đồng thời các doanh nghiệp phải phối hợp chặtchẽ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền ở đây là Cục Quản lý cạnh tranh, bởi vaitrò của Nhà nước có tác động rất lớn trong vận động hành lang.

Để giảm thiểu động cơ kiện chống bán phá giá của các nhà sản xuất nội địa,các doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa sản phẩm nhằm chứngminh hàng hóa Việt Nam không phải là đối thủ cạnh tranh với các doanh nghiệptrong nước.

Những sản phẩm bị kiện của Việt Nam thường rơi vào những mặt hàngsử dụng nhiều lao động, sản xuất hàng loạt, sử dụng nhiều tài nguyên môitrường… Do đó các doanh nghiệp cần tăng cường sản xuất những mặt hàng có giátrị gia tăng cao hơn bằng cách đầu tư máy móc, công nghệ nhằm ngăn ngừa cácbiện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu Việt Nam .

Mặt khác từ khi Việt Nam tham gia vào WTO cũng như các Hiệp định thương maitự do, khả năng xảy ra những “làn sóng” về kiện chống bán phá giá là không thểtránh khỏi. doanh nghiệp nên xem đây là một trong những hoạt động, sân chơibình đẳng trong hoạt động xuất khẩu.

Khi gặp phải những vụ kiện này, doanh nghiệp phải giữ vai trò chủ động,trung tâm vì doanh nghiệp là những đối tượng bị kiện, ngay cả trong các vụ kiệnchống trợ cấp cũng phải tham gia trả lời các bảng câu hỏi.

Đặc biệt trong các vụ kiện chống bán phá giá, kết quả của các vụ kiện cũngảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp, sự tham gia chủ động doanh nghiệp mới cóthể giữ vững được thị trường xuất khẩu của mình.

Khi tham gia, quan trọng nhất là phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước vềhoạt động Phòng vệ thương mại, phối hợp chặt chẽ với hiệp hội ngay từ đầu đểđược tư vấn đầy đủ về cách thức trả lời các bảng câu hỏi, nộp bảng câu hỏi đúnghạn và chất lượng thông tin phải đảm bảo vì bảng trả lời là cơ sở để xác địnhmức thuế suất./.

Nguồn: http://canhbaosom.vn