Trái cây xuất khẩucủa Việt Namhàng năm đạt doanh thu trên 600 triệu USD. Nhưng công tác bảo quản trái câyxuất khẩu đi nước ngoài vẫn còn là điều trăn trở đối với cả nông dân lẫn doanhnghiệp.

Đó là chưa nói đến khâu vận chuyển trong nước, đi đến cácvùng sâu, vùng xa, nếu không tốt, không nhanh cũng khó tránh khỏi bị hư hao.

Khó khăn trong vậnchuyển, tiêu thụ

Đặc trưng trái cây Việt Nam thuộc loại nhiệt đới, vì vậy thờigian bảo quản sẽ rất ngắn, nếu không sử dụng chất bảo quản sinh học, hoặc bảoquản bằng những chất mà tiêu chuẩn cho phép, thời gian giữ trái tươi cũng chỉđược từ 4-5 ngày, còn khi sử dụng công nghệ, thời gian tối đa cũng chỉ gần haituần.

Đây là một trong những nguyên nhân gây ảnh hưởng tới lượngtrái cây xuất khẩu đi nước ngoài cũng như tiêu thụ trong nước.

Theo ông Nguyễn Văn Kỳ, Tổng thư ký Hiệp hội rau quả, mặthàng trái cây hiện nay chỉ có thể xuất đi thị trường châu Âu và các nước trongkhu vực châu Á.

Thậm chí với thị trường châu Âu, đôi khi vận chuyển cũng gặpnhiều khó khăn, vì muốn trái cây vẫn giữ nguyên chất lượng, đạt giá trị xuấtkhẩu cao, phải chuyển hàng bằng máy bay, trong khi đó chi phí vận chuyển lạicao, doanh nghiệp không thu được lợi nhuận, mà vận chuyển bằng đường thủy lạicàng không thể, vì khi đến nơi, lô hàng dễ bị hư hao.

Nếu trái cây ra thị trường nước ngoài gặp khó khăn về khâuvận chuyển và bảo quản, thì ngay cả thị trường trong nước cũng không ngoại lệ.

Bà Võ Mai, Chủ tịch Hội làm vườn Việt Nam chia sẻ, so vớinhu cầu xuất khẩu trái cây, nhu cầu tiêu dùng trong nước càng lớn hơn nhiềulần.

Con đường quốc lộ 1A dài hàng ngàn cây số, xe vận chuyểnphải đi mất ba ngày hai đêm mới tới nơi, đó là chưa tính đến phải thêm côngđoạn vận chuyển đến vùng Tây Bắc, giao thông lại khó khăn hơn, điều đó cũngđồng nghĩa, trái cây không đến được với đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.

Điều này dẫn đến một nghịch lý của ngành, nơi quá thừa cólúc phải đổ đi, nơi lại quá thiếu so với nhu cầu tối thiểu.

Doanh nghiệp phảinhanh trong chế biến

Ông Huỳnh Quang Đấu, giám đốc Công ty rau quả thực phẩm AnGiang cho biết đối với doanh nghiệp chế biến trái cây cũng không ngoại lệ khixuất mặt hàng khóm sang thị trường Mỹ, doanh nghiệp cũng không sử dụng một loạichất bảo quản nào dù là chế biến đóng lon, bởi yêu cầu của thị trường Mỹ khákhắt khe, chỉ một lần hoặc một sản phẩm có dấu hiệu chứa chất bảo quản khôngcho phép, xem như mọi hợp đồng sau này đều khó thâm nhập, thậm chí có nguy cơ mấtluôn thị trường. Do đó, khi thu hoạch nguyên liệu, doanh nghiệp đưa vào chếbiến nhanh nhất để có thể đảm bảo an toàn cho sản phẩm.

Ông cũng đưa ý kiến về yêu cầu cấp thiết giải quyết cho sảnphẩm trái cây Việt Nam là một loại chế phẩm sinh học an toàn trong việc bảoquản rau quả, kéo dài thời gian giữ tươi trái cây cũng là giữ giá trị trái câytrong thời gian lâu hơn.

Theo bà Nguyễn Thị Hồng Thu, Giám đốc Công ty Trách nhiệmhữu hạn Chánh Thu, công ty giữ vững phương châm sản xuất của mình nhằm đảm bảothị trường tiêu thụ, công ty chỉ xuất các loại trái cây tươi chế biến, trong đóhai loại trái chủ lực là chôm chôm và nhãn.

Để cho ra hai sản phẩm an toàn xuất khẩu sang các nước châuÂu và thị trường Mỹ, công ty đã ba lần đầu tư nâng cấp công nghệ chế biến sauthu hoạch.

Sản phẩm trái cây đóng hộp không sử dụng chất bảo quản, kểcả chất bảo quản sinh học, vì đặc điểm thị trường Mỹ và thị trường châu Âu rấtkhó tính, nên những loạt sản phẩm đưa sang phải đúng theo tiêu chuẩn của họ.

Chính vì thế, công đoạn thu hoạch, phân loại và chế biếnphải được thực hiện trong thời gian nhanh nhất, tránh trái bị đổi màu hoặcxuống màu và hư hao. Trong quá trình vận chuyển, trái cây được bảo quản theocách thông hơi axit và thông hơi lưu huỳnh.

Để đảm bảo được chất lượng trái, công ty đặt hàng nông dânphải sản xuất theo yêu cầu của công ty. Hơn nữa, do sản xuất theo tiêu chuẩnxuất khẩu nên công ty sẽ thu mua với giá cao hơn so với giá thị trường.

Đây cũng chính là điều khuyến khích nông dân nâng cao ý thứcsản xuất hàng chất lượng cung cấp nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu theo hợpđồng 150 tấn/tháng (sang Mỹ và châu Âu), hoặc 600 tấn/tháng sang thị trườngTrung Quốc.

Sản xuất theo tiêuchuẩn VietGAP-hướng đi cần thiết

Ông Trương Quang An, Chủ nhiệm Hợp tác xã thanh long Tầm Vu,ấp Hội Xuân, thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành, Long An cho biết hợp tác xã có70 xã viên tham gia sản xuất thanh long xuất khẩu với tổng diện tích khoảng60ha.

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường Mỹ, Trung Quốc, Thái Lan,hợp tác xã đã sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, và khi hàng xuất đi, tuyệt đốikhông được sử dụng bất kỳ một loại chất bảo quản trái cây nào, trong đó bao gồmcả chất bảo quản sinh học.

Tuy nhiên, các thị trường này vẫn có thể chấp nhận loạiUMIKAI (chế phẩm sinh học được dùng để bảo quản nông sản, an toàn cho sức khỏecon người được sản xuất từ Nhật Bản), và hàng hóa vẫn có thể vào thị trườngnước ngoài, bởi trong loại chất này không chứa những thành phần mà thị trườngMỹ và châu Âu ngăn cấm.

Có thể nói, ngoài chất UMIKAI, nhà vườn trồng thanh long TầmVu không dám đi ngược với quy trình bảo quản.

Hiện nay, lượng thanh long xuất đi khoảng 200 tấn/tháng vàđược doanh nghiệp nước ngoài thu mua trực tiếp tại vựa, không phải qua một khâutrung gian nào, đã tạo thuận lợi cho nhà vườn hợp tác xã Tầm Vu.

Chính vì thế, nông dân ở đây cũng học cách làm việc giữ chữtín với nhau, không tạo ra sản phẩm chứa chất nguy hại, đồng thời chia sẻ tổnthất với doanh nghiệp khi doanh nghiệp thất thoát trong bán hàng.

Với những lô hàng xuất sang nước khác “lỡ” mất độ tươi ngonmột chút, thì nông dân cũng sẵn sàng chia sẻ một nửa tổn thất đó, nhưng hầu nhưlà hiếm khi như vậy.

Đây là một thành quả khả quan trong quy trình trồng, bảoquản, chế biến sau thu hoạch thanh long của Hợp tác xã Tầm Vu.

Hợp tác xã Tân Triều, xã Tân Bình, huyện Vĩnh Cửu, Đồng Naicũng từng bước khẳng định giá trị chất lượng của trái bưởi Việt Nam. Dù côngtác bảo quản không khắt khe như trái thanh long, nhưng các công đoạn cũng thựchiện không đơn giản.

Tuy nhiên, tương lai trái bưởi Tân Triều còn rộng mở sangthị trường Trung Quốc, bởi đặc tính tự bảo quản của bưởi lên đến 1 tháng màkhông cần một loại thuốc bảo quản nào.

Các xã viên thu hoạch bưởi chỉ cần chọn lựa kĩ càng tráiđẹp, ngon rồi rửa qua loại nước đã được kiểm nghiệm thành phần.

Như vậy, đối với trái cây, bảo quản là một khâu khó khăn vôvàn, đặc biệt là loại trái cây nhiệt đới, mà trái bưởi là loại “dễ dãi” mangđến lợi nhuận cho nông dân khi ra thị trường nước ngoài./.

Nguồn: http://www.baocongthuong.com.vn