Liên minh châu Âu (EU) vừa chính thức áp dụng mức thuế nhập khẩu 3 Euro đối với hàng thương mại điện tử có giá trị dưới 150 Euro, thay thế cơ chế miễn thuế trước đây. Chính sách mới không chỉ tác động đến hoạt động TMĐT xuyên biên giới mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu và logistics. TS Hà Thị Thanh Hoa (Khoa Kinh doanh và Logistics, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh) chia sẻ với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính về quy định mới của EU và khuyến nghị đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Phóng viên: Theo bà, đâu là những nguyên nhân khiến EU đẩy nhanh cải cách chính sách hải quan đối với hàng hóa giá trị thấp nhập khẩu trong giai đoạn hiện nay?

TS Hà Thị Thanh Hoa: Theo thống kê của EU, riêng trong năm 2025 đã có khoảng 5,9 tỷ mặt hàng giá trị thấp được nhập khẩu vào thị trường này mà không phải nộp thuế nhập khẩu.

Trong khi đó, tốc độ phát triển rất nhanh của thương mại điện tử khiến cơ quan Hải quan của EU gặp nhiều áp lực về nguồn lực và năng lực kiểm tra, giám sát.

Đáng chú ý, EU cho biết hơn 60% số mặt hàng thuộc nhóm này trong năm 2025 không đáp ứng các tiêu chuẩn tuân thủ của khối. Tỷ lệ vi phạm tập trung ở nhiều nhóm hàng như mỹ phẩm (65%), thiết bị bảo hộ cá nhân (60%), thực phẩm bổ sung (63%), đồ chơi và thiết bị điện tử cỡ nhỏ (65%). Đây cũng là một trong những lý do quan trọng thúc đẩy EU đẩy nhanh cải cách hải quan.

Phóng viên: Vậy, chính sách thuế hải quan mới của EU đối với hàng thương mại điện tử nhập khẩu có những thay đổi, điều chỉnh gì so với trước, thưa bà?

TS Hà Thị Thanh Hoa: Từ ngày 1/7/2026, EU chính thức chấm dứt cơ chế miễn thuế nhập khẩu đối với các lô hàng thương mại điện tử có giá trị không quá 150 Euro, hay còn gọi là cơ chế miễn thuế “de minimis”.

Thay vào đó, mỗi mặt hàng thuộc diện này sẽ phải chịu mức thuế nhập khẩu cố định 3 Euro. Đây là một phần trong chương trình cải cách hải quan của EU nhằm tăng cường quản lý hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt là các sản phẩm được phân phối thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới.

Chính sách mới của EU dự báo sẽ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất khẩu, logistics và các đơn vị kinh doanh thương mại điện tử của Việt Nam đang khai thác thị trường EU.

Theo EU, chính sách mới hướng tới việc thiết lập môi trường cạnh tranh công bằng giữa các nhà nhập khẩu, đồng thời hạn chế tình trạng lợi dụng cơ chế miễn thuế thông qua việc khai báo giá trị hàng hóa thấp hơn thực tế hoặc chia nhỏ đơn hàng để né tránh việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Phóng viên: Bà có thể làm rõ phạm vi áp dụng của khoản thuế nhập khẩu 3 Euro mà EU đang triển khai, cũng như chủ thể sẽ chịu trách nhiệm nộp khoản thuế này?

TS Hà Thị Thanh Hoa: Quy định này áp dụng đối với hàng hóa được mua trực tuyến và vận chuyển trực tiếp đến người tiêu dùng tại EU. Mức thuế được tính theo từng mặt hàng, dựa trên phân loại thuế quan của sản phẩm chứ không chỉ căn cứ vào tổng giá trị đơn hàng.

Chẳng hạn, nếu một lô hàng chỉ gồm hai cuốn sách thì chỉ áp dụng mức thuế 3 euro. Tuy nhiên, nếu lô hàng gồm hai cuốn sách và một chiếc váy thì sẽ phải nộp tổng cộng 6 Euro do có hai nhóm hàng hóa khác nhau theo phân loại thuế quan.

Về trách nhiệm thực hiện, người khai báo hải quan là chủ thể đầu tiên phải thực hiện nghĩa vụ nộp khoản thuế này. Đó có thể là nền tảng thương mại điện tử, người bán hoặc doanh nghiệp logistics, đại lý được ủy quyền thực hiện khai báo với cơ quan Hải quan. Sau đó, các nền tảng hoặc người bán sẽ quyết định có phân bổ khoản chi phí này vào giá bán để người tiêu dùng chi trả hay không.

Quy định mới cũng góp phần thống nhất trách nhiệm giữa người khai báo hải quan và chủ thể có nghĩa vụ nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới.

Phóng viên: Theo bà, chính sách mới của EU tác động như thế nào đến hoạt động xuất nhập khẩu và logistics? Doanh nghiệp thương mại điện tử của Việt Nam cần lưu ý những gì khi xuất khẩu sang EU?

TS Hà Thị Thanh Hoa: Từ góc độ quản trị chuỗi cung ứng, quy định mới đồng nghĩa với việc doanh nghiệp xuất khẩu hàng thương mại điện tử sang EU sẽ phải đáp ứng đầy đủ hơn các yêu cầu về khai báo hải quan, dữ liệu sản phẩm cũng như quy trình thông quan.

Đối với doanh nghiệp logistics, vai trò trong hoạt động khai báo hải quan sẽ ngày càng quan trọng bởi trách nhiệm nộp khoản thuế nhập khẩu 3 Euro trước hết thuộc về người khai báo. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa người bán, nền tảng thương mại điện tử và đơn vị logistics nhằm bảo đảm quá trình thông quan diễn ra thuận lợi.

Quan trọng hơn, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động cập nhật đầy đủ các quy định mới của EU, đặc biệt là những yêu cầu liên quan đến khai báo hải quan, định danh sản phẩm và trách nhiệm của các bên tham gia trong chuỗi giao dịch.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần theo dõi sát lộ trình cải cách hải quan của EU. Ngoài mức thuế nhập khẩu 3 Euro đã được áp dụng từ ngày 1/7/2026, EU còn dự kiến triển khai thêm một khoản phí xử lý đối với các lô hàng có giá trị dưới 150 Euro từ ngày 1/11/2026 nhằm bù đắp chi phí kiểm tra và xử lý hàng hóa ngày càng gia tăng. Mức phí cụ thể sẽ được công bố khi chương trình cải cách hải quan của EU được triển khai đầy đủ.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn bà!

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính