Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, trí tuệ nhân tạo (AI) và thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cách tiếp cận mới cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Mở lối cho xuất khẩu Việt

Chia sẻ tại Hội nghị kết nối giao thương “Làm chủ AI Agent, dẫn đầu tương lai xuất khẩu” diễn ra ngày 6/8, ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) cho rằng, thế giới đang bước vào giai đoạn mà trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số định hình lại cách thức doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và tiếp cận thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh đó, năng lực ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu đang trở thành yếu tố quan trọng quyết định khả năng cạnh tranh và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp.

Theo ông Lê Anh Hoàng, thương mại điện tử xuyên biên giới tiếp tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng mới của xuất khẩu. Ngày 31/7 vừa qua, UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030, trong đó đặt mục tiêu thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, phát triển hệ sinh thái xúc tiến thương mại số, tăng cường ứng dụng AI và nâng cao năng lực số cho cộng đồng doanh nghiệp.

ITPC đang triển khai Dự án “Xây dựng Hệ sinh thái Xúc tiến Thương mại và Đầu tư số TP. Hồ Chí Minh”, hướng tới xây dựng một nền tảng số đồng bộ, lấy dữ liệu làm trung tâm, kết nối thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm, thị trường và các hoạt động xúc tiến thương mại trên cùng một hệ thống.

Theo lộ trình, hệ sinh thái sẽ gồm kho dữ liệu xúc tiến thương mại, nền tảng quản trị thông tin, sàn kết nối giao thương B2B toàn cầu và không gian triển lãm ảo 3D. Dự kiến từ đầu năm 2027, nền tảng này sẽ được đưa vào khai thác, tạo điều kiện để doanh nghiệp kết nối đối tác quốc tế nhanh hơn, quảng bá sản phẩm hiệu quả hơn và giảm chi phí xúc tiến thương mại.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này vẫn đặt ra không ít thách thức. Nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn hạn chế về nguồn nhân lực, khả năng nghiên cứu thị trường, rào cản ngôn ngữ cũng như chi phí tiếp cận khách hàng quốc tế.

Trong bối cảnh đó, AI được xem là công cụ giúp doanh nghiệp tự động hóa nhiều khâu trong hoạt động xuất khẩu, từ phân tích dữ liệu khách hàng, tối ưu chi phí đến nâng cao hiệu quả vận hành trên các nền tảng thương mại điện tử. Nhìn từ góc độ nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, AI còn được xem là nền tảng tạo ra sự thay đổi trong cách doanh nghiệp vận hành và mở rộng thị trường quốc tế.

Năng lực số sẽ quyết định năng lực xuất khẩu

Ông Roger Luo, Giám đốc khu vực Nam Á và Đông Nam Á tại Alibaba.com, nhận định, trong bối cảnh thương mại toàn cầu, AI không còn là công nghệ của tương lai. Nó đã trở thành hạ tầng cốt lõi, định hình lại phương thức vận hành của doanh nghiệp. Accio Work được thiết kế để giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng những nhà kinh doanh đơn lẻ tiếp cận và vận hành trên thị trường toàn cầu.

Theo các chuyên gia, Việt Nam tiếp tục là một trong những thị trường tăng trưởng tích cực khi số lượng nhà xuất khẩu mới tham gia nền tảng trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026 tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước.

Đánh giá về tiềm năng của thị trường Việt Nam, ông Young Liu, Giám đốc Kinh doanh Việt Nam tại Alibaba.com, cho biết mục tiêu của Alibaba.com không chỉ là gia tăng số lượng doanh nghiệp xuất khẩu tham gia nền tảng mà tập trung hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng năng lực vận hành thực chất, từ tìm kiếm người mua nhanh hơn, đăng tải sản phẩm hiệu quả hơn đến quản lý yêu cầu tư vấn và vận hành ở quy mô lớn.

Những tín hiệu tích cực từ thị trường cùng các công cụ AI đang mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu. Dù AI mở ra phương thức tiếp cận thị trường mới, song các chuyên gia cho rằng lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào khả năng đưa hàng hóa đến thị trường một cách nhanh chóng, ổn định và hiệu quả.

Theo đại diện Maersk Mekong, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, từ vị trí địa lý chiến lược, hệ thống cảng biển, mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng khắp đến tốc độ chuyển đổi số nhanh. Trên nền tảng đó, các giải pháp logistics tích hợp cũng ngày càng phát huy vai trò hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đơn cử, việc thành lập khu vực Maersk Mekong đã hình thành mạng lưới logistics kết nối Việt Nam với Thái Lan, Campuchia, Lào và Myanmar thông qua hệ thống cảng biển, kho bãi và vận tải đa phương thức. Mô hình này giúp doanh nghiệp tăng khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, theo dõi lô hàng theo thời gian thực và tối ưu chi phí vận chuyển, tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng hoạt động xuất khẩu trong giai đoạn mới.

Theo các chuyên gia, khi AI được kết hợp với hạ tầng logistics hiện đại và các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, doanh nghiệp sẽ rút ngắn thời gian tiếp cận khách hàng, nâng cao hiệu quả quản trị đơn hàng và tối ưu chi phí vận hành.

Nguồn: Thu Dịu, Tạp chí Kinh tế - Tài chính