Dù sản lượng xuất khẩu tăng trong 6 tháng đầu năm 2026, cà phê Việt Nam vẫn giảm mạnh kim ngạch do giá thế giới lao dốc. Thực tế này cho thấy nâng giá trị gia tăng là giải pháp then chốt để duy trì tăng trưởng.

Xuất khẩu cà phê Việt Nam đang đối mặt nhiều thách thức khi sản lượng tiếp tục tăng nhưng giá trị thu về sụt giảm mạnh do giá xuất khẩu lao dốc. Trong bối cảnh nguồn cung thế giới gia tăng, đặc biệt từ Brazil, cùng áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt, mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu cà phê năm 2026 được dự báo sẽ khó đạt nếu ngành không đẩy mạnh sang nâng cao giá trị gia tăng.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 6/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 150.000 tấn cà phê, đạt kim ngạch 552,6 triệu USD. Tính chung 6 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt khoảng 1,1 triệu tấn với giá trị 4,78 tỷ USD, tăng 9,7% về lượng nhưng giảm 14,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự sụt giảm mạnh của giá xuất khẩu. Giá cà phê xuất khẩu bình quân trong nửa đầu năm chỉ đạt khoảng 4.435 USD/tấn, giảm tới 22% so với cùng kỳ năm 2025. Điều này cho thấy tăng trưởng sản lượng không còn đồng nghĩa với tăng trưởng kim ngạch khi mặt bằng giá thế giới đã đảo chiều sau giai đoạn tăng cao trong các năm 2024 - 2025.

Bên cạnh đó cũng ghi nhận các thị trường xuất khẩu chủ lực Đức, Italy và Hoa Kỳ tiếp tục là ba thị trường tiêu thụ lớn nhất của cà phê Việt Nam, song giá trị xuất khẩu sang các thị trường này trong 5 tháng đầu năm đều giảm, lần lượt 21,7%, 9,6% và 2,2%. Theo các chuyên gia sự suy giảm tại các thị trường truyền thống cho thấy sức ép từ nhu cầu tiêu dùng chậm lại và cạnh tranh về giá ngày càng rõ nét.

Trong khi đó ở chiều ngược lại, Trung Quốc nổi lên là điểm sáng khi kim ngạch xuất khẩu tăng tới 70,7%, mức tăng cao nhất trong nhóm 15 thị trường nhập khẩu lớn nhất của cà phê Việt Nam. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn chưa đủ bù đắp sự sụt giảm tại các thị trường truyền thống, do đó tổng kim ngạch xuất khẩu giảm.

Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), thị trường cà phê toàn cầu đang bước vào chu kỳ cung vượt cầu khi Brazil liên tục mở rộng sản lượng. Dự báo niên vụ 2025-2026, sản lượng cà phê thế giới có thể đạt khoảng 180 triệu bao, tăng gần 8 triệu bao so với niên vụ trước. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ chỉ tăng nhẹ, như vậy cung đang tăng nhiều hơn cầu khiến giá cà phê khó phục hồi trong ngắn hạn.

Vicofa nhận định, việc nguồn cung tăng mạnh, đặc biệt ở phân khúc Robusta, đây là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sẽ khiến cạnh tranh trên thị trường quốc tế ngày càng gay gắt. Theo quy luật nhiều năm, lượng cà phê xuất khẩu trong 6 tháng cuối năm thường thấp hơn nửa đầu năm, điều này khiến khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kim ngạch năm 2026 của cà phê Việt Nam càng trở nên thách thức.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia đưa ra giải pháp nâng cao giá trị gia tăng với việc chế biến sâu, phát triển sản phẩm chất lượng cao, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường được xem là hướng đi tất yếu. Chỉ khi chuyển dịch từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị, ngành cà phê Việt Nam mới có thể giảm phụ thuộc vào biến động giá thế giới, nâng cao sức cạnh tranh và duy trì đà tăng trưởng bền vững trong những năm tới.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính