Nhật Bản là thịtrường nhập khẩu tôm hàng đầu nên các doanh nghiệp xuất khẩu (XK) tôm Việt Namluôn chú trọng đảm bảo các yêu cầu chất lượng khắt khe của cơ quan thẩm quyềnNhật Bản để giữ uy tín tại thị trường này.

Thế nhưng trong 3 năm gần đây, XK tôm Việt Nam sang Nhật Bản luôn gặp khókhăn vì “vấp” phải nhiều rào cản mới.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), những thángđầu năm 2010, XK tôm Việt Nam sang Nhật Bản tăng trưởng ấn tượng với tốc độ giatăng 2 con số cả về khối lượng và giá trị sau một năm dài ảm đạm. So với cùngkỳ năm 2009, XK tôm sang Nhật Bản tháng 3/2010 tăng 22,9% về khối lượng và23,4% về giá trị, tương tự tăng 32,9 % về khối lượng và 41,8% về giá trị trongtháng 4.

Cứ tiếp tục như vậy, tôm Việt Nam “vững bước” cho đến khi phía Nhật Bảnquyết định tăng cường kiểm soát 100% tôm nhập khẩu đối với chỉ tiêu Trifluralintừ ngày 21/10/2010. Trong tháng này, khối lượng tôm XK sang Nhật Bản tuột dốcmạnh từ mức tăng trưởng 2 con số xuống -1,6%. Trước đó 1 tháng, khối lượng tômXK sang thị trường này cũng chỉ tăng trưởng 2,9% khi Nhật Bản tăng tần suấtkiểm tra Trifluralin từ 0% lên 30%.

Để vượt qua khó khăn này, doanh nghiệp XK đã phải tốn nhiều chi phí để kiểmsoát Trifluralin, một loại hóa chất có nguồn gốc từ thuốc diệt cỏ được dùng đểtrị bệnh cho tôm nuôi. Chính nhờ những nổ lực đó của các doanh nghiệp đã đưa XKtôm sang Nhật Bản có xu hướng tăng trưởng trở lại nhưng chưa ổn định. Trongtháng 1/2011, XK tôm sang Nhật Bản tăng 15,6% về khối lượng và 23,5% về giátrị; tháng 2 tăng 6,1% về khối lượng và 6,3% về giá trị so với cùng kỳ năm2010.Lần này, tôm Việt Nam lại vướng phải dư lượng Enrofloxacin trong tôm XKsang Nhật Bản vượt mức cho phép. Vì vậy, trong tháng 3 và tháng 4/2011, XK tômsang Nhật Bản lại giảm và giảm mạnh trong 3 tháng liên tiếp sau đó. Ngày9/6/2011, Nhật Bản chính thức kiểm tra dư lượng chất này đối với 100% các lôtôm NK từ Việt Nam.

Cùng với sự nỗ lực của cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người nuôi, bướcsang năm 2012, tình trạng tôm Việt Nam bị cảnh báo dư lượngEnrofloxacin tại thị trường Nhật Bản đã tạm lắng. Tuy nhiên, đến ngày18/5/2012, Nhật Bản đột ngột quyết định kiểm tra Ethoxyquin đối với 30% số lôtôm NK từ Việt Nam, trong bối cảnh XK tôm Việt Nam vào thị trường này tăng mạnhtừ 26% đến 50% trong 3 tháng liên tục trước đó. Theo Tổng cục Hải quan, giá trịXK tôm sang Nhật Bản trong tháng 5 tăng 27,8%, đưa giá trị xuất khẩu 5 thángđầu năm đạt trên 216 triệu USD, tăng 27,8% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nhiều ý kiến cho rằng, Nhật Bản đang xây dựng thêm một rào cản mới đối vớitôm Việt Nam,bởi Ethoxyquin là chất được sử dụng để chống oxy hóa phổ biến trong thức ănchăn nuôi. Tại Nhật Bản, chất này được phép sử dụng trong thức ăn nuôi tôm vớihàm lượng cho phép tối đa 150 ppm, trong khi mức giới hạn cho phép đối với tômNK từ Việt Nam chỉ là 0,01 ppm.

Để giải quyết vấn đề kiểm soát Ethoxyquin, vừa qua Bộ Nông nghiệp và Pháttriển nông thôn đã cử đoàn công tác sang đàm phán với phía Nhật Bản. Dù chưa cóthông tin chính thức từ Bộ Y tế Nhật Bản, tuy nhiên Cục Quản lý Chất lượng NôngLâm sản và Thủy sản cho biết đã nhận được thông báo từ Uỷ ban ATTP Nhật Bảnvà Hiệp hội các DN nhập khẩu tôm của Nhật Bản về việc Bộ Y tếNhật Bản đã quyết định dừng việc kiểm soát dư lượng Ethoxyquin vớitần suất 30% của tôm Việt Nam XK sang nước này kể từ ngày 26/6/2012.Đồng thời, phía Nhật Bản có thể nâng mức dư lượng cho phép trong tôm nhập khẩuvào nước này từ 0,01 ppm lên mức 1 ppm trong thời gian tới.

 Hết Trifluralin tới Enrofloxacin, rồi Ethoxyquin, và tiếp theo sẽ làchất gì? Người nuôi tôm và các doanh nghiệp XK tôm sang Nhật Bản đang lo ngạivấn đề này nên họ rất cần có sự đồng hành, chia sẻ khó khăn của các cơ quanchức năng để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu chung của ngành.

Nguồn: http://www.baocongthuong.com.vn