6 tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh với tổng kim ngạch đạt 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước.

Dù cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang nhập siêu 16,65 tỷ USD, song theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), diễn biến này chủ yếu xuất phát từ việc doanh nghiệp gia tăng nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế

Thông tin tại Họp báo công bố số liệu thống kê kinh tế – xã hội quý II và 6 tháng đầu năm 2026 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) tổ chức sáng 3/7, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê cho biết, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định.

Theo Cục Thống kê, tháng 6/2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 104,22 tỷ USD, tăng 5,2% so với tháng trước và tăng 36,3% so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21,0%; nhập khẩu đạt 283,17 tỷ USD, tăng 33,4%.

Theo bà Nguyễn Thị Hương, tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu cho thấy nhu cầu đầu vào của nền kinh tế tiếp tục mở rộng, đồng thời phản ánh sự phục hồi mạnh của hoạt động sản xuất, đặc biệt tại khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Riêng trong quý II/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 143,6 tỷ USD, tăng 22,7% so với cùng kỳ năm trước và tăng 16,8% so với quý I; kim ngạch nhập khẩu đạt 156,6 tỷ USD, tăng 39,1% so với cùng kỳ năm trước và tăng 23,7% so với quý I.

Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu tiếp tục duy trì sự tích cực khi có 29 mặt hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, chiếm 92,1% tổng kim ngạch xuất khẩu; trong đó có 5 mặt hàng đạt trên 10 tỷ USD, chiếm 62,6%.

Ở chiều nhập khẩu, có 38 mặt hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, chiếm 92,1% tổng kim ngạch nhập khẩu; trong đó 2 mặt hàng đạt trên 10 tỷ USD, chiếm 51,0%.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 86,5 tỷ USD, trong khi Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với 115,2 tỷ USD. Việt Nam xuất siêu sang Hoa Kỳ 75,3 tỷ USD, tăng 21,3%; xuất siêu sang EU 21,9 tỷ USD, tăng 15,2%; xuất siêu sang Nhật Bản 1,2 tỷ USD. Trong khi đó, nhập siêu từ Trung Quốc 77,3 tỷ USD, tăng 39%; nhập siêu từ Hàn Quốc 26,4 tỷ USD, tăng 81%; nhập siêu từ ASEAN 10,1 tỷ USD, tăng 36,1%.

Không chỉ thương mại hàng hóa, xuất nhập khẩu dịch vụ cũng tiếp tục khởi sắc. 6 tháng đầu năm, xuất khẩu dịch vụ ước đạt 17,42 tỷ USD, tăng 20,5%; nhập khẩu dịch vụ đạt 22,96 tỷ USD, tăng 19,4%, đưa cán cân thương mại dịch vụ nhập siêu khoảng 5,54 tỷ USD.

Phản ánh niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng sản xuất

Tại họp báo, trả lời câu hỏi của phóng viên Tạp chí Kinh tế – Tài chính về việc xuất khẩu vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng khá nhưng cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang nhập siêu trong 6 tháng đầu năm, liệu đây có phải là tín hiệu đáng lo ngại đối với nền kinh tế hay không, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng Ban Thống kê dịch vụ và giá (Cục Thống kê) cho rằng cần nhìn nhận bản chất của nhập siêu thông qua cơ cấu nhập khẩu.

Theo bà Nguyễn Thu Oanh, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn và bất định, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng tích cực, cho thấy khả năng thích ứng của doanh nghiệp và sức chống chịu của nền kinh tế.

Theo số liệu thống kê, 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước; trong khi kim ngạch nhập khẩu đạt 283,2 tỷ USD, tăng 33,4%. Do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu nên cán cân thương mại hàng hóa trong trạng thái nhập siêu 16,7 tỷ USD.

“Tuy nhiên, để đánh giá đúng ý nghĩa của diễn biến này, cần nhìn vào cơ cấu nhập khẩu thay vì chỉ nhìn vào con số nhập siêu”, bà Nguyễn Thu Oanh nhận định.

Bà Nguyễn Thu Oanh đánh giá, qua số liệu thống kê cho thấy, nhập khẩu tư liệu sản xuất trong 6 tháng đầu năm chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Nhập khẩu tăng chủ yếu tập trung ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, nguyên nhiên vật liệu và các tư liệu sản xuất phục vụ hoạt động chế biến, chế tạo. Đây đều là những nhóm hàng đầu vào của sản xuất chứ không phải là hàng hóa phục vụ tiêu dùng cuối cùng. “Chẳng hạn, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục là nhóm hàng nhập khẩu lớn nhất trong 6 tháng với tốc độ tăng 62% so với cùng kỳ năm trước; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng cũng tăng cao 22,9%”, bà Oanh phân tích.

Điều đó cho thấy doanh nghiệp đang chủ động nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện và máy móc để mở rộng sản xuất, đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu trong thời gian tới cũng như nhu cầu đầu tư của nền kinh tế. Do đó, ở một góc độ nhất định nhập siêu hiện nay còn phản ánh niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng sản xuất và xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Bên cạnh đó, cơ cấu xuất khẩu cũng cho thấy hoạt động sản xuất của Việt Nam vẫn duy trì được động lực tăng trưởng. Nhiều nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục tăng khá, đặc biệt là nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 49,1%; máy móc, thiết bị và dụng cụ, phụ tùng tăng 23,6%.

“Vì vậy, nhập siêu trong giai đoạn này chưa phải là tín hiệu đáng lo ngại khi chủ yếu đến từ nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Điều quan trọng là tiếp tục nâng cao năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa và đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu để nâng cao tính bền vững của hoạt động ngoại thương trong dài hạn”, bà Nguyễn Thu Oanh khẳng định.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính