Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, khẳng định vai trò động lực của nền kinh tế. Những kết quả đạt được cùng các giải pháp điều hành được Bộ Công Thương làm rõ tại buổi họp báo quý II/2026.

Xuất nhập khẩu giữ vai trò động lực tăng trưởng

Chiều 7/7, Bộ Công Thương tổ chức buổi họp báo thường kỳ quý II/2026 dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, Người phát ngôn Bộ Công Thương. Tại buổi họp báo, nhiều nội dung quan trọng về sản xuất công nghiệp, thị trường trong nước, an ninh năng lượng và hoạt động xuất nhập khẩu được công bố, trong đó lĩnh vực ngoại thương tiếp tục là điểm sáng nổi bật, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế cả nước trong 6 tháng đầu năm 2026.

Báo cáo tại buổi họp báo, bà Mai Thị Thu Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, trước bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp với cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, xung đột địa chính trị tại Trung Đông cùng biến động của thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu, Bộ Công Thương đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phát triển công nghiệp, bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển thị trường trong nước và thúc đẩy xuất khẩu, qua đó tiếp tục đóng góp tích cực vào mức tăng trưởng GDP 8,18% của cả nước trong nửa đầu năm 2026.

Cụ thể, trong quý II/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 143,6 tỷ USD, tăng 22,7% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 156,6 tỷ USD, tăng 39,1%. Tính chung 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 549,69 tỷ USD, tăng 27,1%; trong đó xuất khẩu đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21%; nhập khẩu đạt 283,17 tỷ USD, tăng 33,4%.

Có 29 mặt hàng xuất khẩu đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, chiếm 92,1% tổng kim ngạch xuất khẩu; 38 mặt hàng nhập khẩu đạt trên 1 tỷ USD, chiếm 92,1% tổng kim ngạch nhập khẩu.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 86,5 tỷ USD, trong khi Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch 115,2 tỷ USD.

Theo bà Mai Thị Thu Hiền, bên cạnh việc duy trì tốc độ tăng trưởng cao, Bộ Công Thương còn chủ động khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tăng cường cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại cũng như những yêu cầu mới về phát triển xanh, truy xuất nguồn gốc và phát thải carbon.

Đây là những giải pháp mang ý nghĩa lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng thương mại, củng cố vị thế hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế và tạo nền tảng để hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục bứt phá trong những tháng cuối năm.

Hướng tới phát triển bền vững 

Bên cạnh những kết quả tích cực, diễn biến cán cân thương mại cũng nhận được nhiều sự quan tâm tại buổi họp báo. Tháng 6/2026, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 2,64 tỷ USD; lũy kế 6 tháng đầu năm nhập siêu 16,65 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 7,95 tỷ USD. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 24,95 tỷ USD, khu vực FDI (kể cả dầu thô) xuất siêu 8,3 tỷ USD.

Với kết quả trên, Bộ Công Thương cho rằng, cần nhìn nhận toàn diện bản chất của bức tranh thương mại thay vì chỉ nhìn vào con số nhập siêu.

Theo lý giải của ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nhập khẩu tăng chủ yếu tập trung ở các nhóm hàng phục vụ sản xuất. Riêng nhóm sản phẩm điện tử, máy tính và linh kiện đạt 33,3 tỷ USD, tăng 62% so với cùng kỳ năm trước; nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 14,36 tỷ USD, tăng 22,9%. Hai nhóm hàng này chiếm tới 71,2% tổng kim ngạch nhập khẩu trong 6 tháng đầu năm, phản ánh nhu cầu mở rộng năng lực sản xuất, lắp ráp của doanh nghiệp trong nước.

Bên cạnh đó, nhập khẩu xăng dầu đạt khoảng 3,87 tỷ USD, tăng 25,2%; dầu thô đạt khoảng 4,69 tỷ USD, tăng 17%, trong đó yếu tố giá thế giới tăng mạnh khiến trị giá nhập khẩu tăng cao hơn nhiều so với sản lượng thực tế.

Theo ông Trần Thanh Hải, mặc dù nhập siêu có tác động nhất định đến một số chỉ tiêu kinh tế, song phần lớn kim ngạch nhập khẩu hiện nay đều hướng vào nguyên liệu, máy móc, thiết bị và vật tư đầu vào cho sản xuất. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng để doanh nghiệp gia tăng năng lực chế biến, chế tạo, tạo thêm giá trị xuất khẩu trong thời gian tới. Đồng thời, cán cân thanh toán vẫn được hỗ trợ bởi dòng vốn FDI, nguồn thu dịch vụ và các nguồn vốn khác nên mức nhập siêu hiện nay vẫn trong tầm kiểm soát.

Nhận định này giúp làm rõ hơn chất lượng của tăng trưởng thương mại, cho thấy nhập khẩu đang đóng vai trò tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng xuất khẩu mới, thay vì phản ánh sự suy giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Để duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm, Bộ Công Thương xác định tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu thông qua khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, tăng cường xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, kết nối với các nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và sàn thương mại điện tử quốc tế.

Song song với đó là tăng cường kiểm soát gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp; chủ động điều hành các nhóm hàng thuộc phạm vi quản lý nhằm hạn chế tác động bất lợi từ biến động giá năng lượng thế giới. Bộ cũng tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn mới về phát triển xanh, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và nâng cao năng lực phòng vệ thương mại.

Thông điệp xuyên suốt từ buổi họp báo thường kỳ quý II/2026 cho thấy, Bộ Công Thương không chỉ hướng tới mục tiêu tăng quy mô kim ngạch xuất nhập khẩu mà còn đặt trọng tâm vào chất lượng tăng trưởng, năng lực thích ứng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, việc chủ động khai thác hiệu quả các FTA, đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị gia tăng của hàng hóa và phát triển chuỗi cung ứng bền vững sẽ giúp hoạt động xuất nhập khẩu duy trì vai trò động lực quan trọng, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển năm 2026.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính