Các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây qua Mỹ cho biếtđang gặp khó khăn với Luật hiện đại hóa an toàn thực phẩm (FSMA) có hiệu lực từđầu năm 2011, khiến việc nhập khẩu, phân phối và tiêu thụ ở Mỹ gặp rất nhiềukhó khăn, mặc dù trước đó đã thực hiện đầy đủ các quy định về thực phẩm nhập khẩuvà được cấp phép nhập khẩu theo quy định của Bộ Nông nghiệp Mỹ.

Doanh nghiệp chịu thiệt hại

Phát biểu tại hội thảo "Xuấtkhẩu nông sản vào Mỹ: Tìm hiểu rào cản kỹ thuật và đạo luật an toàn thực phẩmmới sửa đổi", ông Mai Xuân Thìn, Giám đốc xuất khẩu của công ty TNHH RồngĐỏ, doanh nghiệp chuyên xuất khẩu trái cây, cho biết doanh nghiệp đang trongtình trạng vừa xuất hàng vừa phập phồng lo lắng cho các đơn hàng của mình.

Bắt đầu xuất khẩu thanh long từ năm2009, Rồng Đỏ đã xuất khẩu 67 container thanh long bằng đường biển, chưa tínhđường hàng không. Xuất khẩu khá suôn sẻ, cho đến gần đây cơ quan nhập khẩu củaMỹ đã nâng tần suất kiểm tra, lấy mẫu thanh long Việt Nam lên 100%. Do vậy,công ty đang phải tạm dừng xuất khẩu vì lo lắng cho số phận những lô hàng củamình.

Ông Thìn cho biết liên tiếp có 3container bị Cơ quan quản lý dược phẩm và thực phẩm Mỹ (FDA) giữ lại để kiểmtra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

”Container đầu tiên bị giữ trong 4ngày, container thứ 2 mất 7 ngày, còn container thứ 3 bị giữ 2 ngày, không pháthiện thì phía Mỹ mới ”thả” cho doanh nghiệp bán”, ông nói.

Điều đáng nói ở đây chính là các cơquan chức năng Mỹ mặc dù đã cấp phép cho thanh long, chôm chôm của Việt Nam vàoMỹ, nhưng đến nay vẫn chưa công bố về chỉ tiêu dư lượng thuốc bảo vệ thực vật(Maximum Residue Limits - MRL) cho phép.

“MRL cho phép đối với thanh long bánvào Mỹ chưa có một mức cụ thể, có nghĩa là nếu phát hiện chất trừ nấm hoặc trừsâu thì có quyền huỷ lô hàng đó. Điều này ảnh hưởng lớn đến nhà xuất khẩu”, ôngThìn chia sẻ. 

Đi kèm với đó là thời gian lô hàngbị giữ lại ở cửa khẩu để kiểm tra trước khi thông quan đang rất vô chừng, trongkhi  trái cây sau khi đến Mỹ trong vòng 7 ngày phải bán hết, nếu không sẽchỉ còn đường… bỏ đi vì không còn đảm bảo chất lượng.

Theo thông tin một đối tác nhập khẩuMỹ của công ty Rồng Đỏ cho biết do phòng thí nghiệm phía Mỹ đã quá tải khi ápdụng đạo luật mới này, khiến nhiều lô hàng trái cây bị khựng lại vì phải chờkiểm tra.

Có trường hợp doanh nghiệp khôngđược may mắn như công ty của ông Thìn, bên lề hội thảo, một doanh nghiệp chobiết đã bị thiệt hại một số container thanh long, trị giá khoảng 600 triệuđồng/container, do bị phát hiện hàm lượng chất bảo vệ thực vật trong lô hàng.Trong trường hợp này, lô hàng buộc phải hủy.

Rào cản kỹ thuật mới?

Theo một chuyên gia ở Bộ Nông nghiệpvà Phát triển nông thôn, nếu trước đây thanh long và các loại trái cây khácxuất vào Mỹ chỉ phải kiểm tra an toàn dịch bệnh, nhưng giờ luật mới của Mỹ yêucầu kiểm tra an toàn thực phẩm. "Điều này do lượng thanh long xuất vào Mỹtăng nhanh, đây có thể là một cách dựng hàng rào kỹ thuật", ông nói.

Theo Cục Bảo vệ thực vật, nếu nhưnăm 2009 chỉ có 100 tấn thanh long được chiếu xạ theo quy định của Bộ Nôngnghiệp Mỹ và xuất vào Mỹ thì đến năm 2010 được 856 tấn và ước tính đạt 1.300tấn trong năm nay.

Còn ông Nguyễn Tử Cương, nguyên Cụctrưởng Cục quản lý chất lượng nông lâm và thủy sản (Nafiqad) thì cho rằng mỗimột quốc gia muốn đưa quy định, điều đầu tiên phải thực hiện đánh giá nguy cơ,rủi ro. Việc đánh giá này phải dựa trên bằng chứng và luận cứ khoa học có gâynguy hại cho sức khoẻ con người hay không?

"Do vậy việc Mỹ đơn phương ápđặt các quy định là rất đáng nói, nhất là sau khi trái cây Việt Nam phải trảiqua rất nhiều quy trình và hợp tác nghiêm ngặt với Bộ Nông nghiệp Mỹ trong suốtthời gian dài để có thể bước chân vào thị trường này", ông nói.

Như trường hợp trái thanh long ViệtNam, đã phải mất đến 4 năm để đáp ứng các quy trình sản xuất, chiếu xạ của phíaMỹ, đến năm 2008 mới xuất được lô hàng thanh long đầu tiên vào Mỹ.

Theo ông Matthew Lantz, Chuyên giavề chính sách thương mại nhiệt đới của dự án USAID STAR Plus, việc không có mặttrong danh sách dữ liệu MRL của Mỹ là vấn đề của không chỉ trái thanh long ViệtNam, mà nhiều loại trái cây nhiệt đới như nhãn, vải, nhập khẩu từ các nước kháccũng đang gặp phải.

“Bên cạnh đó, chỉ tiêu dư lượng hóachất cũng không được “chia sẻ” giữa các loại trái cây khác nhau”, ông Lantznói. 

Ông cũng đề nghị các cơ quan nôngnghiệp Việt Nam cùng làm việc với Bộ Nông nghiệp Mỹ để sớm đưa ra quy chuẩn,tránh gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Tính đến thời điểm hịên nay, đã cóthanh long và chôm chôm và một số loại trái cây Việt Nam khác là vải, nhãn, vúsữa và xoài cũng đang tiến hành các quy trình để có thể tiếp cận thị trường Mỹtrong tương lai.  

 Nguồn: Thời báo Kinh tế Sài Gòn