‘Khó khăn lớn nhất hiện nay là giá xăng dầu tăng cao, kéo theo hàng loạt chi phí khác tăng', Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Godaco Seafood Nguyễn Văn Đạo nói.

Trung Đông - thị trường tiềm năng của thủy sản Việt Nam

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, trong nhiều năm qua, Trung Đông đã nổi lên như một trong những khu vực thị trường có tốc độ tăng trưởng khá ổn định đối với thủy sản Việt Nam. Theo thống kê của Hải quan, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang khu vực này đã tăng từ khoảng 197,7 triệu USD năm 2020 lên hơn 401,1 triệu USD vào năm 2025.

Trong cơ cấu sản phẩm, cá tra hiện là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất vào Trung Đông, với kim ngạch đạt gần 176 triệu USD năm 2025, tăng đáng kể so với mức khoảng 79 triệu USD của năm 2020.

Cá ngừ cũng là một mặt hàng quan trọng tại khu vực này, đạt khoảng 94,4 triệu USD năm 2025, trong khi xuất khẩu tôm đạt hơn 54 triệu USD.

Ngoài ra, các sản phẩm cá biển, mực, bạch tuộc, nhuyễn thể và nhiều loại thủy sản khác cũng đang từng bước mở rộng thị phần tại các thị trường Trung Đông. Điều này cho thấy khu vực này không chỉ là thị trường tiêu thụ tiềm năng mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của ngành thủy sản Việt Nam.

Chính vì vậy, những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đang được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm, nhất là khi các biến động này có thể lan sang lĩnh vực thương mại và logistics toàn cầu.

Lo ngại chi phí logistics có thể tăng mạnh tương tự giai đoạn dịch Covid-19

Những diễn biến căng thẳng quân sự tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn thương mại toàn cầu. Khu vực này nằm trên các tuyến hàng hải chiến lược, đặc biệt là Eo biển Hormuz và tuyến vận tải kết nối với Kênh đào Suez - nơi giữ vai trò quan trọng đối với dòng chảy hàng hóa và năng lượng của thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại các tuyến vận tải này đều có thể kéo theo những biến động lớn về chi phí vận tải, giá năng lượng và chuỗi cung ứng quốc tế.

Trong văn bản mới đây gửi Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) về đánh giá tác động của xung đột Trung Đông đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam, VASEP nhấn mạnh 4 tác động chính.

Một là, tác động đến hoạt động logistics và vận chuyển. Theo phản ánh của doanh nghiệp, xung đột tại khu vực Trung Đông đang bắt đầu tác động đến hệ thống logistics quốc tế, đặc biệt là vận tải biển. Một số tuyến vận tải phải thay đổi hành trình, đi vòng làm kéo dài thời gian vận chuyển. Một số hãng tàu đã hủy hoặc tạm dừng khai thác một số tuyến. 

Hai là, tác động đến chi phí vận tải và chi phí đầu vào. Doanh nghiệp phản ánh xu hướng tăng chi phí logistics đã bắt đầu xuất hiện. Đồng thời cũng lo ngại rằng nếu tình hình kéo dài, chi phí logistics có thể tăng mạnh tương tự giai đoạn dịch Covid-19, khi cước tàu tăng nhiều lần so với bình thường. Một số hãng tàu đã thông báo tăng phụ phí khoảng 2.000 - 4.000 USD/container lạnh, đồng thời phát sinh thêm các phụ phí liên quan đến rủi ro hoặc nhiên liệu. Bên cạnh đó, giá dầu thế giới tăng đang tạo áp lực làm tăng chi phí nhiên liệu, chi phí vận chuyển và các chi phí sản xuất đầu vào khác.

Ba là, tác động đến thị trường xuất khẩu. Thị trường xuất khẩu chính là Hoa Kỳ, Nhật Bản, Bắc Âu và Tây Âu chưa chịu tác động trực tiếp lớn, ngoài yếu tố cước vận tải tăng. Tuy nhiên, thị trường Trung Đông hoặc Nam Âu thì việc giao hàng đang gặp khó khăn, thậm chí tạm thời không thể vận chuyển hàng.

Bốn là, tác động đến nguồn nguyên liệu và sản xuất. Do giá xăng dầu tăng và chi phí vận chuyển gia tăng, doanh nghiệp dự báo giá nguyên liệu thủy sản có thể tăng trong thời gian tới do chi phí khai thác, nuôi trồng và vận chuyển tăng; áp lực chi phí có thể ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu.

Khó khăn lớn nhất hiện nay là giá xăng dầu tăng cao

Chia sẻ với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Văn Đạo, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Gò Đàng (Godaco Seafood) - doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực xuất khẩu cá tra, ngao và các sản phẩm thủy sản cho biết doanh nghiệp cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Theo ông Đạo, hiện nay trong cơ cấu xuất khẩu của Godaco, thị trường Trung Đông chỉ chiếm khoảng 5 - 10%, do đó chi phí vận chuyển sang khu vực này chưa phải là mối lo quá lớn. Tuy nhiên, một số tuyến vận tải biển đi qua khu vực Trung Đông đang chịu tác động từ tình hình xung đột, khiến chi phí vận chuyển có xu hướng tăng.

“Nhưng khó khăn lớn nhất hiện nay là giá xăng dầu liên tục tăng cao, kéo theo hàng loạt chi phí khác gia tăng. Khi giá nhiên liệu tăng, hầu hết các ngành nghề đều chịu tác động, trong đó có ngành thủy sản”, ông Đạo cho biết.

Theo điều chỉnh của liên Bộ Công Thương - Tài chính, kể từ 23h45 ngày 10/3, giá xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) tăng 2.073 đồng, lên 29.120 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 cũng đắt thêm 1.344 đồng, có giá mới 26.570 đồng.

Các mặt hàng dầu (trừ dầu hỏa) tăng 478 - 3.380 đồng một lít, kg tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut lần lượt lên mức 30.717 đồng và 24.707 đồng. Riêng dầu hỏa giảm 2.706 đồng, còn 32.385 đồng/lít.

Còn Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Thực phẩm Sao Ta Hồ Quốc Lực nhận định: “Chắc chắn sẽ có những tác động nhất định, như chi phí logistics tăng, giá cước tàu tăng và sức tiêu thụ của người tiêu dùng có xu hướng giảm”.

Trước những rủi ro nêu trên, VASEP kiến nghị Bộ Công Thương, các bộ, ngành, các cơ quan quản lý Nhà nước xem xét một số giải pháp như: Theo dõi sát diễn biến xung đột và tác động đến vận tải quốc tế, kịp thời cung cấp thông tin và cảnh báo cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Xem xét các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong trường hợp chi phí logistics và nhiên liệu tăng mạnh, đặc biệt nếu xung đột kéo dài (1 tháng, 3 tháng, 6 tháng hoặc lâu hơn).

Tăng cường làm việc với các hãng tàu và các đối tác logistics quốc tế nhằm duy trì ổn định các tuyến vận tải phục vụ xuất khẩu.

Xem xét các chính sách hỗ trợ chi phí sản xuất và logistics, giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực chi phí trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào các khu vực có rủi ro địa chính trị cao.

Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường