Trong bối cảnh thị trường XK khó khăn thì chỉ còn con đường quay lại với thị trường nội địa. Hội thảo “Đẩy mạnh bán hàng VN trên thị trường VN trên thị trường nội địa 2009” do Trung tâm nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ DN- BSA phối hợp cùng báo Sài Gòn Tiếp thị tổ chức tổ chức ngày 7/1 đã bàn tới “lối thoát hiểm” này.  

Thị trường nội địa: tập trung về nông thôn

Đề xuất chương trình năm 2009, các DN cho rằng, do khó khăn nên sức mua bị đe dọa, bán hàng khó khăn. Nhiều DN lớn giảm giá đến mức 70% nhưng vẫn không hiệu quả, do đó, phải đẩy mạnh việc bán hàng về các thị trường nội địa tại nông thôn.

Ông Nguyễn Duy Thuận, từng phụ trách tiếp thị bán hàng cho các tập đoàn, công ty đa quốc gia cho rằng, bối cảnh hiện nay cần có mũi nhọn đột phá trong chiếm lĩnh thị trường là đẩy mạnh kênh phân phối đưa hàng về nông thôn. Việc đầu tư các kênh phân phối tại thị trường nông thôn đang bị bỏ ngỏ. Trong khi đó thị trường nông thôn chiếm tới 70% doanh số hàng tiêu dùng, và chi phí cho việc bán hàng ở nông thôn chỉ bằng 1/10 ở các đô thị.

Lối thoát hiểm của DN

Trước thực tế lâu nay, các DN trong nước quá chú trọng tới XK mà thiếu quan tâm tới thị trường nội địa, nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển lưu ý: “XK không thể tăng trưởng liên tục mãi như những năm vừa qua mà chắc chắn sẽ suy giảm do chịu tác động của suy thoái kinh tế toàn cầu. Năm nay, Quốc hội giao chỉ tiêu tăng trưởng XK 13% nhưng để thực hiện là rất khó. Vì ngay sau khủng hoảng tài chính Đông Á những năm 90, XK nước ta chỉ tăng 1,4 % và cho đến những năm 2001, 2002, tăng trưởng XK cũng âm”.

Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam, ông Vũ Đức Giang, thừa nhận, tình thế khó khăn với XK của ngành dệt may trong năm 2009: Để đạt được tăng trưởng XK năm 2009 từ 7- 10% là hết sức khó khăn vì hiện nay hầu hết các thị trường lớn đều suy giảm. Thị trường Mỹ, chiếm 55% kim ngạch XK, quý 3 vừa qua giảm kỷ lục trên 20%, thị trường EU cũng giảm các đơn hàng…

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú khẳng định, thị trường nội địa sẽ là điểm tựa phát triển cho năm 2009. Theo Thứ trưởng mặc dù các DN Việt Nam đã chủ động nâng cao sức cạnh tranh nhưng nhìn tổng thể vẫn yếu về khâu đầu tư nghiên cứu thị trường cũng như tiếp thị, phân phối sản phẩm.

Việc Việt Nam mở cửa thị trường phân phối từ 1/1/20009 khiến nhiều DN lo ngại, khi quay về thị trường nội địa, DN trong nước sẽ khó cạnh tranh với các DN nước ngoài. Nhưng Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú cho rằng, DN trong nước vẫn có những lợi thế nhất định khi cạnh tranh trên sân nhà: Thứ nhất, hiểu thị trường, hiểu văn hoá tiêu dùng của người Việt Nam hơn nên vẫn có cơ hội để cạnh tranh với hàng hoá nước ngoài tại sân nhà; thứ hai là 85% người Việt Nam vẫn lựa chọn kênh phân phối truyền thống trong khi các nhà phân phối nước ngoài vào Việt Nam chủ yếu là phát triển kênh phân phối hiện đại; thứ 3 là khi bán hàng ở thị trường nội địa thì chi phí DN phải chi trả như vận tải, phân phối tiếp thị… cũng rẻ hơn.

Hàng Việt phải vì người tiêu dùng Việt

Tuy nhiên, để khai phá thị trường nội địa thì cần nỗ lực của rất nhiều phía. Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ nhiệm chương trình Hàng Việt Nam chất lượng cao, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp-BSA, nêu nghịch lý: Bản thân Nhà nước lâu nay cũng thiếu chiến lược bài bản để phát triển hàng nội. Cục Xúc tiến thương mại được rót ngân sách từ Nhà nước nhưng chỉ lo tìm kiếm thị trường nước ngoài mà bỏ quên thị trường nội địa. Nhiều DN Việt Nam cũng chưa có một chiến lược phát triển bài bản tại thị trường trong nước. Mà nếu có, DN cũng rất vất vả vì phải tự điều tra thị trường, tự xây dựng mạng lưới phân phối…

Bà Hạnh cho biết, BSA cùng Báo Sài Gòn tiếp thị đang tăng cường hình thức tổ chức các phiên chợ bán hàng giảm giá cuối tuần tại các khu đông dân cư, khu công nghiệp… để đẩy mạnh bán hàng tiêu dùng.

Chính vì thế, bà Hạnh đề xuất, Nhà nước cần có chiến lược quốc gia về thị trường nội địa để ủng hộ hàng Việt Nam: “Cần có một chính sách chống và một chính sách ủng hộ, đó là chống hàng lậu và ủng hộ hàng Việt bằng chính sách thuế. Nhà nước cũng có thể hỗ trợ truyền thông để quảng bá bền bỉ cho hàng Việt…

Tuy nhiên, nguyên Bộ trưởng Trương Đình Tuyển cho rằng, kêu gọi chung chung người Việt Nam dùng hàng Việt Nam là rất khó thuyết phục: “Cơ bản là DN phải nâng cao chất lượng hàng hoá và có giá thành cạnh tranh. Năm 1999, sau khi Việt Nam và Trung Quốc ký Hiệp định mậu dịch tự do với Trung Quốc, hàng Trung Quốc đã ào ạt vào Việt Nam từ bia Vạn Lực, gạch ngói, quần áo... làm gay go, khốn đốn nhiều DN Việt Nam, nhưng khi hàng hoá của ta nâng được chất lượng lên thì người tiêu dùng đã quay trở lại với hàng Việt Nam chất lượng cao”.

“Quan trọng là DN phải xác định được tư tưởng về tầm quan trọng của thị trường nội địa. Để thành công, DN cần có chiếc lược phân lớp thị trường, xác định cho đúng đối tượng khách hàng mà mình sẽ hướng tới, phù hợp với lợi thế và khả năng của mình. Quan trọng là phải xác định đúng đối tượng khách hàng phù hợp với chiến lược phát triển của DN. Tầng lớp có thu nhập cao chỉ chiếm khoảng 10% dân số, trong khi đó nhắm vào phân khúc thu nhập trung bình và thấp thì chiếm số đông. DN cũng có thể thay đổi cơ cấu mặt hàng, sản phẩm cho phù hợp khi mà trong thời buổi kinh tế khó khăn thì người tiêu dùng thường quan tâm nhiều hơn tới những sản phẩm thiết yếu…”- nguyên Bộ trưởng Trương Đình Tuyển gợi ý.