Năm nay, ngành dệt may đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 49 - 49,5 tỷ USD, tăng khoảng 8% so với năm 2025. Định hướng của ngành là duy trì tăng trưởng hợp lý về sản lượng, tập trung nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng sản phẩm, chất lượng dịch vụ và vị thế thương hiệu dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Tăng năng suất, giữ thị trường

Năm 2025 được xem là dấu mốc quan trọng của ngành dệt may khi kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt khoảng 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024, qua đó tiếp tục duy trì vị thế là quốc gia xuất khẩu dệt may lớn thứ hai thế giới.

Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) Trương Văn Cẩm, trong nhóm các ngành xuất khẩu chủ lực, dệt may hiện là ngành có tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa cao nhất. Ước tính gần 23 tỷ USD giá trị được giữ lại trong nước thông qua tiền lương, lợi nhuận doanh nghiệp, đóng góp ngân sách và tác động lan tỏa sang các ngành công nghiệp hỗ trợ.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành. Trong bối cảnh chính sách thuế đối ứng có nhiều biến động, không ít doanh nghiệp từng lo ngại nguy cơ bị áp thuế cao. Tuy nhiên, theo đại diện Vitas, sự chủ động thích ứng và giữ vững nhịp sản xuất đã giúp doanh nghiệp không chỉ duy trì thị phần mà còn tận dụng được cơ hội thị trường. Năm 2025, xuất khẩu dệt may sang Hoa Kỳ vẫn đạt khoảng 18,6 tỷ USD, tăng hơn 11% so với năm trước.

Ở góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) Lê Tiến Trường cho biết năm 2025 ghi nhận sự chuyển dịch rõ nét theo hướng nâng cao chất lượng tăng trưởng. Với khoảng 150.000 lao động, Vinatex đạt kim ngạch xuất khẩu hợp cộng xấp xỉ 4,5 tỷ USD, tương đương khoảng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, trong khi chỉ sử dụng khoảng 6% lực lượng lao động. Điều này cho thấy năng suất lao động bình quân tại Vinatex cao hơn mặt bằng chung của ngành khoảng 30 - 40%.

Theo lãnh đạo Vinatex, nền tảng tăng trưởng theo chiều sâu này đang tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động triển khai chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, gắn hiệu quả kinh tế với phát triển bền vững, thay vì chỉ chạy theo các tiêu chuẩn môi trường theo hướng hình thức hoặc mang tính đối phó.

Tìm động lực từ nội lực và giá trị gia tăng

Năm nay, Chính phủ giao chỉ tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu 15 - 16%. Từ diễn biến thực tế của thương mại toàn cầu, ông Trương Văn Cẩm nhận định, mục tiêu chung này là thách thức lớn với ngành dệt may. Hiện nay, tăng trưởng thương mại toàn cầu chỉ dao động khoảng 2 - 5%, trong khi riêng ngành dệt may thế giới cũng chỉ tăng 2 - 3%, khiến dư địa mở rộng xuất khẩu không còn nhiều.

Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam đang đẩy mạnh chính sách hỗ trợ ngành dệt may, đặc biệt là những nền kinh tế có mức độ phụ thuộc lớn vào lĩnh vực này. Điều này khiến áp lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế ngày càng gia tăng.

Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, việc tiếp tục theo đuổi tăng trưởng chủ yếu về sản lượng không còn là chiến lược bền vững. Ngành dệt may đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2026 đạt 49 - 49,5 tỷ USD, tương đương mức tăng khoảng 8%. Tuy nhiên, trọng tâm không còn nằm ở mở rộng quy mô, mà chuyển sang nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Đại diện Hiệp hội cho biết, định hướng của ngành trong giai đoạn tới là duy trì tăng trưởng hợp lý về sản lượng, đồng thời tập trung nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng sản phẩm, chất lượng dịch vụ và vị thế thương hiệu dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo ông Lê Tiến Trường, để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 10% của cả nước, thặng dư xuất khẩu ngành dệt may cần đạt trên 24 tỷ USD vào năm 2026. Để đạt được mục tiêu này, ngành dệt may được cho là cần triển khai đồng bộ hai nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, cần xây dựng cơ chế chính sách khuyến khích doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguyên vật liệu trong nước thay vì phụ thuộc vào nhập khẩu. Hiện nay, nhập khẩu nguyên liệu đang thuận lợi hơn do doanh nghiệp không phải nộp thuế VAT và thủ tục xuất nhập khẩu tương đối đơn giản. Ngược lại, khi mua nguyên liệu trong nước, doanh nghiệp phải tạm ứng VAT, chịu thêm thuế mua hàng và thực hiện nhiều thủ tục phức tạp hơn, làm giảm động lực sử dụng nguồn cung nội địa.

Vì vậy, cần nghiên cứu thiết kế chính sách thuế phù hợp đối với nguyên vật liệu sản xuất trong nước phục vụ xuất khẩu. Trước đây, Việt Nam từng áp dụng một số cơ chế ưu đãi thuế, như giảm 50% thuế doanh thu cho doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ đáng kể cho hoạt động sản xuất, xuất khẩu.

Bên cạnh đó, để đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP, doanh nghiệp dệt may cần nâng thu nhập cho người lao động, với mức tăng khoảng 10%. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng tự động hóa, nâng cao năng suất lao động thay vì mở rộng quy mô lao động như trước.

Ông Lê Tiến Trường đề xuất nghiên cứu cơ chế cho phép giảm trừ một phần thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các doanh nghiệp tăng lương cho người lao động trên 10%. Theo ông, chính sách này sẽ tạo thêm dư địa để doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị sử dụng nhiều lao động và có kim ngạch xuất khẩu lớn, vừa nâng thu nhập cho người lao động, vừa mở rộng tỷ lệ sử dụng nguyên phụ liệu trong nước.

Theo đánh giá của đại diện ngành, khi thặng dư xuất khẩu được duy trì ở mức cao, đồng thời tiền lương người lao động tăng trên 10%, ngành dệt may mới có thể tạo ra đóng góp thực chất và bền vững hơn cho tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Nguồn: Báo Đại biểu Nhân dân